«بازار نوآفرین»؛ بستر تخصصی رشد و تأمین مالی شرکت‌های دانش‌بنیان

حامد رفیعی؛ رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری رز نیوز به نقل از تسنیم با اشاره به ضرورت توسعه مسیرهای متنوع تأمین مالی برای شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان، اظهار کرد: بازار سرمایه می‌تواند نقشی راهبردی در تأمین مالی این شرکت‌ها و توسعه اقتصاد نوآوری کشور ایفا کند. این ظرفیت به‌ویژه برای کسب‌وکارهای فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه این شرکت‌ها در بسیاری از موارد، با وجود برخورداری از ظرفیت درآمدزایی و چشم‌انداز رشد قابل‌توجه، برای استفاده از روش‌های سنتی تأمین مالی از بازار پول با محدودیت‌هایی روبه‌رو هستند.

وی با بیان اینکه بخش مهمی از ارزش اقتصادی شرکت‌های دیجیتال در دارایی‌های نامشهود آن‌ها نهفته است، افزود: نرم‌افزار، فناوری، الگوریتم، داده، برند، شبکه کاربران، مالکیت فکری و دانش فنی، از مهم‌ترین منابع خلق ارزش در این کسب‌وکارها به شمار می‌روند؛ درحالی‌که نظام سنتی اعتباردهی و اعطای تسهیلات بانکی عمدتاً بر وثایق فیزیکی و دارایی‌های مشهود تکیه دارد. این تفاوت میان ماهیت دارایی‌های شرکت‌های فناور و الزامات سنتی اعتباردهی، دسترسی آن‌ها به منابع بانکی را با محدودیت مواجه می‌کند.

رفیعی ادامه داد: بازار سرمایه این امکان را فراهم می‌کند که شرکت‌های دانش‌بنیان متناسب با ظرفیت اقتصادی، توان درآمدزایی و چشم‌انداز رشد خود به منابع مالی دسترسی پیدا کنند. عرضه سهام، افزایش سرمایه، استفاده از ابزارهای متنوع تأمین مالی و مشارکت سرمایه‌گذاران نهادی و عمومی، می‌تواند مسیرهای متفاوتی برای تأمین منابع موردنیاز این شرکت‌ها ایجاد کند و وابستگی آن‌ها را به شیوه‌های محدود و سنتی تأمین مالی کاهش دهد.

رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری معاونت علمی با اشاره به جایگاه بازار نوآفرین فرابورس در این زمینه گفت: بازار نوآفرین را می‌توان یکی از مسیرهای تخصصی تأمین مالی و رشد شرکت‌های دانش‌بنیان از طریق بازار سرمایه دانست. این بازار با در نظر گرفتن ویژگی‌های اقتصادی، ساختار فعالیت و مراحل بلوغ شرکت‌های فناور، زمینه حضور تدریجی آن‌ها در بازار سرمایه و بهره‌مندی از ظرفیت‌های این بازار را فراهم می‌کند.

وی افزود: معاونت علمی همواره از توسعه و تقویت بازار نوآفرین حمایت کرده است. در همین راستا، مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری معاونت، شرکت‌های دانش‌بنیان متعددی را برای بررسی ظرفیت‌های حضور در این بازار ترغیب کرده و از طریق دفتر تخصصی خود، به شرکت‌های علاقه‌مند مشاوره و راهنمایی‌های لازم را برای ورود به این مسیر ارائه می‌دهد.

رفیعی با بیان اینکه بازار نوآفرین باید به یکی از مسیرهای شناخته‌شده و قابل اتکای رشد و تأمین مالی شرکت‌های دانش‌بنیان تبدیل شود، اظهار کرد: هدف آن است که این بازار بتواند شرکت‌ها را از مراحل اولیه رشد به سمت بلوغ اقتصادی، افزایش شفافیت، توسعه ساختارهای مدیریتی و حضور در بازارهای بزرگ‌تر هدایت کند. اهمیت حضور شرکت‌ها در بازار سرمایه نیز صرفاً به تأمین منابع مالی محدود نیست؛ ورود به این بازار می‌تواند به ارتقای شفافیت، انضباط مالی، پاسخ‌گویی، حاکمیت شرکتی و افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران کمک کند. از این منظر، توسعه حضور شرکت‌های دانش‌بنیان در بازار سرمایه باید بخشی از راهبرد کلان توسعه اقتصاد دانش‌بنیان کشور باشد.

رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری معاونت علمی در ادامه، عرضه اولیه «مایکت» را نمونه‌ای از ظرفیت بازار نوآفرین برای تأمین مالی و توسعه شرکت‌های فعال در اقتصاد دیجیتال دانست و گفت: عرضه اولیه سهام این شرکت روز چهارشنبه 20 آبان 1405 در تابلوی دانش‌بنیان بازار نوآفرین فرابورس ایران انجام شد. مایکت نخستین شرکت دانش‌بنیان فعال در حوزه اقتصاد دیجیتال است که از این مسیر وارد بازار سرمایه شده است.

رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری معاونت علمی با تأکید بر اینکه اهمیت این عرضه اولیه فراتر از واگذاری بخشی از سهام یک شرکت است، تصریح کرد: این رویداد نمونه‌ای از مسیری است که در آن یک کسب‌وکار فناور پس از شکل‌گیری و توسعه اولیه، به مقیاس اقتصادی رسیده و اکنون امکان مشارکت سرمایه‌گذاران در مالکیت آن از طریق بازار سرمایه فراهم شده است. چنین تجربه‌ای می‌تواند برای سایر شرکت‌های دانش‌بنیان نیز راهگشا باشد و چشم‌انداز تازه‌ای از مسیر رشد و تأمین مالی آن‌ها ترسیم کند.

رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری معاونت علمی خاطرنشان کرد: سیاست‌گذاری در حوزه دانش‌بنیان نباید صرفاً بر افزایش تعداد شرکت‌ها یا حمایت از شکل‌گیری کسب‌وکارهای نوپا متمرکز باشد. در کنار حمایت از ایجاد شرکت‌های جدید، باید زمینه رشد، مقیاس‌پذیری، توسعه بازار و تبدیل این کسب‌وکارها به بنگاه‌های بزرگ، سودآور و رقابت‌پذیر نیز فراهم شود. دستیابی به چنین هدفی به زیرساخت‌های مناسب تأمین مالی و دسترسی شرکت‌ها به منابع متناسب با مراحل رشد آن‌ها نیاز دارد.

ضرورت به‌رسمیت‌شناختن و ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود

رفیعی با اشاره به تغییر مفهوم دارایی و منابع خلق ارزش در اقتصاد امروز، تصریح کرد: در اقتصاد سنتی، زمین، ساختمان و ماشین‌آلات از مهم‌ترین مبانی ارزیابی شرکت‌ها و اعتباردهی به آن‌ها بودند؛ اما در اقتصاد دیجیتال، سهم دارایی‌های نامشهود در ارزش‌آفرینی بنگاه‌ها به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. فناوری، نرم‌افزار اختصاصی، الگوریتم، پایگاه داده، مالکیت فکری، برند و دانش فنی، از مهم‌ترین منابع خلق ارزش و مزیت رقابتی شرکت‌های فناور محسوب می‌شوند.

وی ادامه داد: توسعه زیرساخت‌های قانونی و اجرایی برای شناسایی، ثبت و ارزش‌گذاری اصولی این دارایی‌ها اهمیت زیادی دارد. باید بتوانیم این دارایی‌ها را به رسمیت بشناسیم و امکان استفاده از ظرفیت اقتصادی آن‌ها را در جذب سرمایه، توسعه کسب‌وکار و تأمین مالی فراهم کنیم. به‌رسمیت‌شناختن دارایی‌های نامشهود می‌تواند بخشی از محدودیت شرکت‌های دانش‌بنیان را در نظام سنتی اعتباردهی و تأمین مالی مبتنی بر وثایق فیزیکی برطرف کند.

رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری معاونت علمی با اشاره به مأموریت معاونت در این حوزه اظهار کرد: یکی از موضوعات مهمی که باید دنبال شود، ایجاد سازوکارهایی برای تبدیل دانش و فناوری از یک ظرفیت بالقوه به دارایی اقتصادی قابل شناسایی، ارزش‌گذاری و بهره‌برداری است. هرچه امکان ارزیابی و استفاده از این دارایی‌ها در نظام تأمین مالی کشور فراهم‌تر شود، شرکت‌های دانش‌بنیان نیز می‌توانند از ظرفیت‌های اقتصادی خود برای جذب منابع و توسعه فعالیت‌هایشان بهره بیشتری ببرند.

تغییر الگوی تأمین مالی؛ از دولت تأمین‌کننده به دولت توانمندساز

رفیعی با تأکید بر ضرورت بازنگری در الگوی تأمین مالی اقتصاد دانش‌بنیان گفت: محدودیت منابع عمومی و ضرورت مدیریت هزینه‌های دولت ایجاب می‌کند که توسعه این اقتصاد صرفاً بر تأمین مالی مستقیم دولتی متکی نباشد. دولت به‌تنهایی نمی‌تواند منبع اصلی تأمین مالی بازار نوآوری و فناوری باشد و برای پاسخ‌گویی به نیازهای متنوع و رو به رشد شرکت‌های فناور، باید از ظرفیت بانک‌ها، بازار سرمایه، سرمایه‌گذاران بخش خصوصی و سایر نهادهای مالی استفاده کرد.

وی افزود: رویکرد مورد تأکید معاونت علمی که در مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری دنبال می‌شود، حرکت از الگوی دولت تأمین‌کننده منابع به سمت دولت تسهیل‌گر و توانمندساز است. در این الگو، دولت به‌جای آنکه جایگزین بانک، سرمایه‌گذار یا بازار سرمایه شود، زمینه حضور و مشارکت مؤثرتر این بازیگران را فراهم می‌کند.

رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری معاونت علمی، کاهش ریسک‌های قابل مدیریت، رفع موانع مقرراتی، توسعه ابزارهای مالی نوین و ایجاد زیرساخت‌های لازم برای هدایت منابع بخش خصوصی، بانک‌ها و بازار سرمایه به سمت شرکت‌های دانش‌بنیان را از الزامات این رویکرد برشمرد و اظهار کرد: هدف آن است که منابع حمایتی دولت اثرگذاری بیشتری پیدا کنند و زمینه جذب چندبرابری سرمایه‌های غیردولتی برای توسعه شرکت‌های فناور فراهم شود. تحقق این هدف مستلزم آن است که ابزارهای حمایتی به‌گونه‌ای طراحی شوند که مشارکت سرمایه‌گذاران و نهادهای مالی را تسهیل و ریسک ورود آن‌ها به حوزه نوآوری و فناوری را مدیریت کنند.

بازار نوآفرین و چشم‌انداز توسعه تأمین مالی شرکت‌های فناور

رفیعی با اشاره به ظرفیت‌های ساختاری بازار نوآفرین فرابورس عنوان کرد: این بازار با برخورداری از دو تابلوی دانش‌بنیان و رشد، بستر مناسبی برای حضور شرکت‌های فناور متناسب با مرحله بلوغ و ویژگی‌های اقتصادی آن‌ها فراهم کرده است. چنین سازوکاری می‌تواند مسیر ورود تدریجی شرکت‌ها به بازار سرمایه و ارتقای آن‌ها به بازارهای بزرگ‌تر را هموار کند.

وی گفت: شرکت‌های فعال در اقتصاد دیجیتال، هوش مصنوعی، زیست‌فناوری، تجهیزات پیشرفته، انرژی‌های نو و دیگر صنایع فناورانه نیز می‌توانند متناسب با شرایط و ظرفیت‌های خود از ابزارهای بازار سرمایه بهره‌مند شوند. البته توسعه این مسیر به شناخت دقیق ویژگی‌های هر حوزه، طراحی ابزارهای متناسب و فراهم‌کردن شرایط پذیرش شرکت‌ها نیاز دارد.

رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه‌گذاری معاونت علمی با اشاره به نقش نهادهای مالی در توسعه این ظرفیت‌ها افزود: انتظار می‌رود بازار سرمایه و نهادهای مالی، مسیرهای پذیرش و عرضه اولیه متناسب با ویژگی‌های شرکت‌های دانش‌بنیان را توسعه دهند، موانع مقرراتی و اجرایی را کاهش دهند و ابزارهای مالی متنوع‌تری برای مشارکت سرمایه‌گذاران حقیقی، حقوقی و نهادی فراهم کنند. از سوی دیگر، شرکت‌های دانش‌بنیان نیز باید برای ورود به این مسیر، به ارتقای شفافیت مالی، حاکمیت شرکتی، ساختار مدیریتی، سودآوری پایدار و توسعه بازار خود توجه جدی داشته باشند.

رفیعی در تشریح برنامه‌های معاونت علمی در این زمینه گفت: همکاری با سازمان بورس و اوراق بهادار، فرابورس ایران، صندوق نوآوری و شکوفایی و سایر نهادهای مالی برای رفع موانع حضور شرکت‌های دانش‌بنیان در بازار سرمایه، توسعه زیرساخت‌های ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود و تسهیل سازوکارهای نوین و پایدار تأمین مالی دنبال می‌شود. تقویت این همکاری‌ها می‌تواند به ایجاد مسیرهای متنوع‌تر برای تأمین منابع شرکت‌های فناور و افزایش سهم سرمایه‌گذاری غیردولتی در توسعه اقتصاد دانش‌بنیان منجر شود.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت انتخاب ابزار تأمین مالی متناسب با شرایط هر شرکت خاطرنشان کرد: ورود به بورس یا فرابورس الزاماً برای همه شرکت‌های دانش‌بنیان مسیر مناسبی نیست. مرحله رشد، ماهیت فعالیت، ساختار درآمدی، ظرفیت توسعه بازار و نیاز مالی هر شرکت باید در انتخاب ابزار تأمین مالی مورد توجه قرار گیرد. بنابراین، باید مجموعه‌ای از ابزارها و مسیرهای متنوع فراهم شود تا هر شرکت بتواند متناسب با شرایط خود، مناسب‌ترین روش تأمین مالی را انتخاب کند. بازار سرمایه یکی از این مسیرهاست که در صورت توسعه زیرساخت‌ها و متناسب‌سازی سازوکارهای آن با ویژگی‌های شرکت‌های فناور، می‌تواند سهم مؤثری در رشد بنگاه‌های دانش‌بنیان و توسعه اقتصاد دیجیتال کشور داشته باشد.

انتهای پیام/