خیبرشکن؛ موشکی که پدافند را دنبال خود می‌کِشد/ کم وزن، سر جنگی مانورپذیر و آماده شدن سریع؛ سلاحی برای جواب ۲۰ دقیقه‌ای

رز نیوز: در جریان دو جنگ ۱۲ و ۴۰ روزه ایران توانست با قدرت موشکی و پهپادی، مقابل حملات اسرائیل و در جنگ دوم مقابل آمریکا و اسرائیل مقاومت کند. موشک‌ها و پهپادهایی که محصول ایران هستند و مسئول مقابله با حملات خارجی بودند و مسئولیت خود را هم طبق ماموریت انجام دادند.

رز نیوز قصد دارد در سلسله گزارش‌هایی به معرفی این موشک‌ها و پهپادها می‌پردازد. بخش‌های قبل که مربوط به معرفی موشک‌های خرمشهر ۴، سجیل، قدر و عماد بوده را در وبسایت خبرگزاری رز نیوز می‌توانید مطالعه کنید. 

میان‌برد، برای واکنش سریع

کاهش وزن، کوتاه شدن زمان آماده‌سازی و برخورداری از سرجنگی مانورپذیر؛ اینها سه ویژگی اصلی موشک بالستیک خیبرشکن است که بهمن‌ ماه ۱۴۰۰ از سوی نیروی هوافضای سپاه پاسداران رونمایی شد. موشکی که در زمان معرفی، به‌عنوان یکی از محصولات نسل سوم موشک‌های دوربرد سپاه شناخته شد و طراحی آن بیش از هر چیز بر افزایش چابکی و سهولت به‌کارگیری متمرکز بود.

خیبرشکن ۲۰ بهمن ۱۴۰۰ در جریان بازدید شهید سردار محمد باقری، رئیس وقت ستاد کل نیروهای مسلح، و شهید سردار امیرعلی حاجی‌زاده، فرمانده وقت نیروی هوافضای سپاه، از یکی از پایگاه‌های موشکی این نیرو رونمایی شد. برد اعلام‌شده برای این موشک ۱۴۵۰ کیلومتر است؛ بردی که آن را در رده موشک‌های بالستیک میان‌برد قرار می‌دهد.

یکی از تفاوت‌های مهم خیبرشکن با شماری از موشک‌های پیشین ایران، استفاده از سوخت جامد است. این نوع پیشران به دلیل ماهیت خود، نیاز به فرایند سوخت‌گیری پیش از پرتاب را از میان می‌برد و در نتیجه، موشک می‌تواند با آمادگی بیشتری در چرخه عملیاتی قرار بگیرد. همین موضوع در کنار طراحی بدنه و کاهش وزن، از عواملی است که در افزایش چابکی این سامانه نقش دارد.

بر اساس اطلاعاتی که هنگام رونمایی منتشر شد، وزن خیبرشکن در مقایسه با نمونه‌های مشابه حدود یک‌سوم کاهش یافته است. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که کاهش وزن در موشک‌های بالستیک تنها به جابه‌جایی آسان‌تر محدود نمی‌شود و می‌تواند در نحوه استقرار و آماده‌سازی سامانه نیز اثرگذار باشد. در همان مراسم، حاجی‌زاده اعلام کرد که زمان آماده‌سازی و شلیک خیبرشکن در موضع عملیاتی به یک‌ششم نمونه‌های قبلی کاهش پیدا کرده است.

در گزارش‌های بعدی رسانه‌های داخلی، مشخصات بیشتری از این موشک منتشر شد. خبرگزاری تسنیم در گزارشی در خردادماه ۱۴۰۵، وزن خیبرشکن را حدود ۴۵۰۰ کیلوگرم و طول آن را نزدیک به ۱۰ متر اعلام کرد. در همین گزارش، به استفاده از فناوری DRU در سکوی پرتاب نیز اشاره شده و زمان آماده‌سازی و شلیک موشک حدود ۲۰ دقیقه عنوان شده است.

اما ویژگی خیبرشکن تنها به پیشران و وزن آن محدود نمی‌شود. طراحی سرجنگی و قابلیت مانور در مرحله پایانی پرواز، بخش دیگری از مشخصات مورد تأکید در معرفی این موشک است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، کلاهک این موشک در فاز نهایی مسیر قابلیت مانور دارد؛ قابلیتی که با هدف دشوارتر کردن رهگیری آن توسط سامانه‌های پدافند موشکی در نظر گرفته شده است.

در موشک‌های بالستیک، مرحله پایانی پرواز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. سرجنگی پس از طی مسیر اصلی، به سمت هدف حرکت می‌کند و در این مرحله، امکان تغییر مسیر می‌تواند پیش‌بینی محل برخورد را برای سامانه‌های رهگیر دشوارتر کند. به همین دلیل، مانورپذیری کلاهک خیبرشکن در گزارش‌های مربوط به این موشک مورد توجه قرار گرفته است. تسنیم همچنین در گزارشی در بهمن ۱۴۰۲، از برخورداری این موشک از سامانه هدایت ترکیبی خبر داد.

قدرت سرجنگی نیز از دیگر موضوعاتی بود که هنگام رونمایی مورد اشاره قرار گرفت. شهید حاجی‌زاده در آن زمان اعلام کرد مواد به‌کاررفته در سرجنگی، قدرت تخریب آن را افزایش داده است. 

خیبرشکن در سال‌های بعد از رونمایی، در گزارش‌های مربوط به عملیات‌های موشکی سپاه نیز مطرح شد. تسنیم در خردادماه ۱۴۰۵ از به‌کارگیری این موشک در عملیات علیه اسرائیل خبر داد. انتشار تصاویر مربوط به استفاده عملیاتی از آن، بار دیگر توجه‌ها را به ویژگی‌هایی مانند سوخت جامد، برد ۱۴۵۰ کیلومتری و سرجنگی مانورپذیر جلب کرد. یک روز پس از آغاز جنگ ۱۲ روزه در خرداد ۱۴۰۴ نیز، ایران با موشک خیبرشکن به تل‌آویو حمله کرده بود.

البته خیبرشکن را نباید با موشک «خیبر» یا همان خرمشهر۴ اشتباه گرفت. شباهت نام این دو موشک گاهی موجب خلط مشخصات آنها می‌شود؛ در حالی که خیبرشکن محصول نیروی هوافضای سپاه و مجهز به پیشران سوخت جامد است، اما خیبر (خرمشهر۴) با سوخت مایع و برد اعلام‌شده دو هزار کیلومتر از سوی وزارت دفاع معرفی شده است.

در مجموع، اهمیت خیبرشکن را باید در ترکیب چند ویژگی جست‌وجو کرد. برد ۱۴۵۰ کیلومتری در کنار پیشران سوخت جامد، کاهش وزن و زمان آماده‌سازی و برخورداری از سرجنگی مانورپذیر، این موشک را به یکی از سامانه‌های مهم در سبد موشکی نیروی هوافضای سپاه تبدیل کرده است.

۲۹۲۹