Blog
«قفس یک هیولا را باز میکنم»/ پل شریدر فیلمنامهنویس «راننده تاکسی» در ۸۰سالگی تسلیم هوش مصنوعی شد
به گزارش رزنیوز به نقل از گاردین، پل شریدر در یک رستوران ایتالیایی در محله گرینویچ ویلج نشسته بود و شراب سفید مینوشید که درباره احساسش نسبت به استفاده از هوش مصنوعی برای ساخت فیلم گفت: «من قفس یک هیولا را باز میکنم و افساری هم در دست ندارم.»
این فیلمساز ۸۰ساله که فیلمنامه فیلمهای «راننده تاکسی»، «گاو خشمگین» و «ژیگولوی آمریکایی» را نوشته است، در واپسین فصل فعالیت حرفهای پربار خود، با آغوش باز به استقبال این فناوری رفته است؛ دورانی که در آن با مارتین اسکورسیزی، رابرت دنیرو، سیگورنی ویور و ریچارد گییر همکاری کرده است.
شریدر برخلاف مقاومت سنتی اتحادیههای هالیوود در برابر استفاده از هوش مصنوعی برای خلق بازیگران مجازی، جلوههای ویژه و حتی فیلمنامه، هر سه کار را انجام میدهد. این بخشی از چیزی است که او تسلط اجتنابناپذیر هوش مصنوعی بر جهان میداند؛ نه فقط بر سینما، هنری که نیم قرن از عمرش را صرف آن کرده و با نوشتن و کارگردانی دهها فیلم به شهرت بینالمللی رسیده است، بلکه بر سرنوشت کلی بشر.
او به گاردین گفت: «صادقانه بگویم، در طرح بزرگتر جهان جایی برای گونه انسان خردمند نمیبینم. فکر نمیکنم داستانی وجود داشته باشد که در آن ما پیروز شویم. برای خلق داستانی که در آن انسان تهدید هوش مصنوعی را شکست میدهد، باید چیزی ساخت که اساساً داستانی جعلی است.»
با این حال، در حالی که کارگردانانی از استیون اسپیلبرگ، همکار شریدر در دهه ۱۹۷۰، تا کریستوفر نولان، کارگردان «ادیسه»، تردیدهای عمیقی درباره هوش مصنوعی ابراز میکنند، شریدر بهجای فرار از آن، به سوی هیولایی میدود که خودش میگوید میترسد بهزودی او را زندانی کند.
به نظر میرسد شریدر با این وضعیت راحت است. به هر حال، او فیلمسازی است که بیش از بسیاری دیگر، به واکاوی کالبد بیگانگی انسان پرداخته است؛ مشهورترین نمونه آن شخصیت تراویس بیکل با بازی رابرت دنیرو در فیلم «راننده تاکسی» محصول ۱۹۷۶ است؛ شخصیتی که بخشی از آن از زندگی اولیه خود شریدر، زمانی که در لسآنجلسِ آلوده و فرسوده دورهگردی میکرد، الهام گرفته شده بود.
او اضافه کرد: «گذشته از این، من ۸۰ سال دارم؛ بنابراین احتمالاً میتوانم سوار بر این اسب ازهمگسیخته تا غروب پیش بروم.»
به نظر میرسد راهحل او این است که هم در کار و هم در زندگی شخصی، هوش مصنوعی را بپذیرد. پس از این مصاحبه، شریدر قرار بود با کمک این فناوری با چند غریبه که هوش مصنوعی آنها را برای ملاقات با یکدیگر انتخاب کرده بود، شام بخورد. او چه بهصورت آگاهانه و چه ناخواسته، تجربههایی از ارتباط با هوش مصنوعی داشته است.
او همچنین قرار است جزئیات فیلم ترسناک و دلهرهآور تازهاش با عنوان «درهای ادراک» را اعلام کند؛ فیلمی که بر اساس مجموعهای از توهمات روانگردان تولیدشده با هوش مصنوعی شکل گرفته است.
شریدر اندکی پس از مرگ همسر ۴۳سالهاش، بازیگر مری بث هرت، در ماه مارس، ماده روانگردان آیاهواسکا را تجربه کرد. او طی یک دوره دو هفتهای اقامت در کاستاریکا، هشت بار این ماده را مصرف کرد، اما از اینکه خودش دچار توهمات بصری نشده بود، ناامید شد.
او گفت: «پنج ساعت آنجا نشستم و به یک دیوار نگاه کردم. موسیقی را دوست داشتم. تجربه جالبی بود که در اتاقی با ۴۰ تا ۵۰ نفر حضور داشته باشی که همه همزمان استفراغ میکنند.»
شریدر برای بازآفرینی این توهمات در فیلم جدیدش، با استودیوی فیلمسازی هوش مصنوعی فِیبل، مستقر در سانفرانسیسکو، همکاری خواهد کرد. این تصاویر بخش جداییناپذیری از داستان دو برادر هستند که به دنبال قاتل مادرشان میگردند؛ قاتلی که تصور میکنند با ورود به تجربه روانگردان میتوانند رد او را پیدا کنند.
در فیلمنامه، صحنهای از مراسم آیاهواسکا با هوش مصنوعی در جنگلهای پرو پیشبینی شده است. شریدر از توانایی این فناوری در تصمیمگیری درباره نحوه فیلمبرداری چنین صحنههایی شگفتزده شده است.
او گفت: «آنها استفراغ میکنند، بالا میآورند و بعد شروع به دیدن تصاویر و رؤیاهایی میکنند. هوش مصنوعی از من پرسید: “میخواهید این صحنه چقدر صریح و گرافیکی باشد؟ پیشنهاد میکنم آن را با ظرافت بیشتری نشان دهید.” من هم گفتم فکر خوبی است. این فناوری دارد یک انتخاب هنری آگاهانه انجام میدهد.»
او در پروژههای دیگر نیز بازیگران هوش مصنوعی را آزمایش کرده و به این نتیجه رسیده است که «قطعاً میتوان یک فیلم کامل با آنها ساخت». او همچنین یادآوری میکند که بازیگران هوش مصنوعی دستکم همیشه در دسترساند، رایگاناند و هیچوقت دیر نمیکنند.
شریدر در ماه سپتامبر، زمانی که اعلام کرد برای ساخت فیلم «سه اسلحه در سپیدهدم» به سراغ شخصیتهای هوش مصنوعی میرود، جنجال زیادی به پا کرد. داستان این فیلم درباره سه برادر سیاهپوست خلافکار است و شریدر گفته بود بازیگران سیاهپوست مطرح، پیشنهاد حضور در فیلم را نپذیرفتهاند.
او گفته بود: «فیلمنامه را برای بازیگران فرستادیم، اما هیچ بازیگر سیاهپوستی نمیخواست در فیلمی بازی کند که در آن هیچ شخصیت سیاهپوست خوبی وجود ندارد. به همین دلیل پروژه عملاً متوقف شد. اما بعد هوش مصنوعی از راه رسید و دیگر به بازیگران سیاهپوست نیازی نداشتم.»
شریدر همچنین در حال بررسی ساخت نسخهای از یک فیلم وسترن با هوش مصنوعی است که نام آن را «نه مرد از اکنون» گذاشته است. به نظر میرسد جذابیت این پروژهها تا حدی به این دلیل است که هوش مصنوعی امکان ساخت فیلم را بدون نیاز به استودیوهای بزرگ یا بازیگران گرانقیمت فراهم میکند.
اما آزمایشهای او در زمینه استفاده از هوش مصنوعی برای فیلمنامهنویسی بیش از همه او را آشفته کرده است. این تجربه او را با پرسشی روبهرو کرده که بهتدریج ذهن بسیاری از متخصصان، از ریاضیدانان گرفته تا برنامهنویسان رایانه، را نیز به خود مشغول کرده است؛ متخصصانی که میبینند قدرت هوش مصنوعی با سرعتی فزاینده از تواناییهای خودشان پیشی میگیرد: آیا هوش مصنوعی ابزار اوست یا برعکس، او به ابزار هوش مصنوعی تبدیل شده است؟
شریدر گفت: «از هوش مصنوعی خواستم یک طرح داستانی خوب برای فیلمنامهای به سبک پل شریدر به من پیشنهاد دهد. ۱۰ طرح ارائه کرد؛ پنج موردشان خوب بودند و سه مورد هم بهاندازه ایدههایی که خودم ممکن بود به آنها برسم، خوب بودند. یکی را که دوست داشتم انتخاب کردم و گفتم آن را به سه پرده تقسیم کن. این کار حدود ۱۰ دقیقه طول کشید.»
او از هوش مصنوعی خواست صحنهها را بهترتیب و با جزئیات بنویسد. نتیجه، بیش از ۴۰ صحنه بود؛ تقریباً به اندازه تعداد صحنههای یک فیلم بلند معمولی. سپس از آن خواست آخرین مرحله را هم انجام دهد و صحنه نخست را در قالب استاندارد فیلمنامه بنویسد.
او گفت: «این همان چیزی بود که واقعاً مرا ترساند.»
شریدر تصور کرد هوش مصنوعی تمام فیلمنامههایی را که او تاکنون نوشته، در خود جذب کرده و اکنون دقیقاً به سبک او مینویسد؛ حتی در لحن موجز توضیحات صحنه.
او نمونهای از متن تولیدشده را نقل کرد: «نمای خارجی، خیابان، شب. ماه از میان ابرها بیرون میآید و با نور پسزمینه، یک بیامو مدل جدید را در مسیر ورودی خانهای دوطبقه روشن میکند.»
او گفت: «و همانجا بود که سوزن را از دستم بیرون کشیدم. فهمیدم این فناوری میتواند یک فیلمنامه به سبک پل شریدر بنویسد. ترسیدم. از پشت میز بلند شدم و دور شدم.»
او احساس کرد با حضوری هوشمند و خارج از کنترل خود روبهرو شده است؛ یا به تعبیر خودش، قفس یک هیولا را باز کرده است. میترسید گام بعدی این هیولا آن باشد که «مرا داخل قفس بیندازد و هیولاهای دیگر را بیاورد تا به تماشای من بنشینند».
شریدر بیش از یک سال است که با هوش مصنوعی دستوپنجه نرم میکند، اما برخلاف بسیاری از چهرههای هالیوود که بهشدت با استفاده از این فناوری در فیلمسازی مخالفاند، معتقد است باید با آن روبهرو شد. نه فقط به دلیل پیامدهایش برای سینما؛ زیرا او باور دارد با طلوع عصر هوش مصنوعی، «زمان حضور ما در این سیاره رو به پایان است».
شریدر گفت آیندهای برای بشریت متصور نیست.
او پرسید: «ما چه فایدهای میتوانیم برای آنها داشته باشیم؟ آنها ما را بهعنوان دوست نمیخواهند. واقعاً هم به ما بهعنوان نیروی کار نیازی ندارند. آنها میتوانند شکلهای دیگری از حیات را پیدا کنند که وظایف مختلف را سریعتر و آسانتر انجام دهند.»
با این حال، شریدر از ترس فرار نمیکند.
او گفت: «نمیتوانی نفست را حبس کنی تا هوش مصنوعی از بین برود.»
رویکرد مستقیم او به این فناوری با موضع بخش بزرگی از صنعت سرگرمی تفاوت دارد؛ صنعتی که تلاش میکند در برابر تهدید بنیادین هوش مصنوعی و نقض گسترده حقوق مالکیت فکری مقابله کند.
اتحادیه بازیگران آمریکا، ساگ-افترا، بهتازگی با استودیوهای بزرگ به توافقی رسیده است که بر اساس آن، تهیهکنندگان باید نشان دهند استفاده از یک بازیگر هوش مصنوعی در مقایسه با بازیگر واقعی، «ارزش افزوده قابلتوجهی» ایجاد میکند. اما شریدر معتقد است این اتحادیه «صرفاً از سر استیصال» چنین موضعی گرفته است.
او گفت: «دنیای سینما با پول اداره میشود. اگر شخصیتهای هوش مصنوعی درآمدزا باشند، فکر نمیکنم هیچ راهی وجود داشته باشد که اتحادیه بتواند جلوی آن را بگیرد. ساگ-افترا دارد تلاش میکند حصاری برپا کند که هوش مصنوعی مثل یک بولدوزر از روی آن عبور خواهد کرد.»
آکادمی علوم و هنرهای سینمایی نیز امسال اعلام کرد بازیگران و فیلمنامههای تولیدشده با هوش مصنوعی واجد شرایط دریافت جایزه اسکار نیستند. اما شریدر در واکنش گفت: «اصلاً چه کسی برای آکادمی اهمیتی قائل است؟»
او افزود: «آنچه میشنوید، آخرین فریادهای استیصال یک گونه در حال انقراض است.»
پرسش اصلی برای فیلمسازانی که برای روایت داستانهایشان به هوش مصنوعی روی آوردهاند، این است که آیا مخاطبان هنگام تماشای فیلمهایی که با این فناوری ساخته شدهاند، احساس فریبخوردگی خواهند کرد یا نه. شریدر که به واپسین مرحله فعالیت حرفهای خود نزدیک میشود، شاید بهزودی پاسخ این پرسش را پیدا کند.
۵۹۵۹