آقای کتابخوان؛ ماجرای 300 کتاب کهنه‌ای که رهبر شهید خودشان صحافی کردند

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری رز نیوز به نقل از تسنیم، منش رفتاری رهبر شهید انقلاب اسلامی با مسئله کتاب و کتابخوانی، تنها به دیدار سالیانه ایشان در نمایشگاه محدود نبود. ایشان با مجموعه‌ای از اقدمات، تلاش داشتند نقش محوری و تأثیرگذار خود را در توسعه فرهنگ کتابخوانی_ همان ضرورتی که بارها بدان اشاره کرده‌اند_ ایفا کنند.

از این روست که در سال‌های متمادی شاهد اشارات متعدد ایشان در دیدارهای مختلف به عناوین برخی از کتاب‌ها هستیم. از سوی دیگر، تقریظ‌ها و دیدار سالیانه با شاعران و نویسندگان، مجموعه‌ای از رخدادهای که نشان‌دهنده دغدغه ایشان در زمینه کتاب و فرهنگ ایرانی اسلامی است. 

محسن مؤمنی‌شریف، نویسنده و رئیس سابق حوزه هنری، از جمله نویسندگانی است که بارها در دیدار نویسندگان و صاحبان قلم با رهبر شهید حضور داشت و کتاب “راز گل سرخ” او مزین به تقریظ ایشان است. او در گفت‌وگویی همزمان با ایام برگزاری چهلمین روز از شهادت آقای شهید ایران، با اشاره به انس ایشان با کتاب اشاره کرد و گفت: وقتی درباره آیت‌الله شهید سیدعلی خامنه‌ای صحبت می‌کنیم، مجموعه‌ای از فضائل در برابر دیدگان ما قرار می‌گیرد. ممکن است برای برخی، وجوه سیاسی شخصیت ایشان برجسته‌تر باشد، اما برای ما در حوزه ادب و هنر، فرهیختگی و تسلط و اشراف ایشان بر فرهنگ، به‌ویژه ادبیات و هنر، اهمیت بیشتری دارد.

وی با بیان اینکه «بهترین واژه برای توصیف ایشان علامه است»، افزود: رهبر شهید در عالم سیاست جایگاهی بسیار بالا و ممتاز داشت و در مبارزه با استعمار و طراحی مقابله با دشمن، صاحب جایگاه ویژه‌ای بودند، اما در حوزه‌های علوم انسانی نیز صاحب‌نظر بودند و در فقه و اصول، رجال، تفسیر قرآن، تاریخ اسلام، ادبیات عرب و ادبیات فارسی مطالعات و اشراف گسترده‌ای داشت.

کتابخوان قهار

مؤمنی‌شریف با اشاره به علاقه عمیق رهبر شهید به کتاب، اضافه کرد: ایشان در میان کتاب بزرگ شده و در خانواده‌ای رشد کرده بودند که کتاب بخش اساسی زندگی آنها محسوب می‌شد. پدر ایشان از دو اتاقی که در اختیار داشت، یک اتاق را به کتابخانه اختصاص داده بود و مادرشان نیز بانویی فاضل، اهل ادبیات، شعر، حدیث و قرآن بود. در واقع، علاقه ایشان به کتاب از دوران کودکی شکل گرفته بود و در نوجوانی علاوه بر اینکه کتاب‌خوانی قهاری بودند، از کتابخانه‌های مشهور شهر مشهد مانند کتابخانه آستان قدس رضوی استفاده می‌کردند و گاهی نیز از کتاب‌فروشی‌ها کتاب به امانت یا اجاره می‌گرفتند.

خاطره‌ای از انس رهبر شهید با کتاب

این پژوهشگر با اشاره به خاطره‌ای از دوران نوجوانی رهبر شهید بیان کرد: ایشان در همان دوره جوانی تصمیم گرفته بودند برای خود کتاب جمع کنند. آن زمان برخی مردم کتاب‌های قدیمی و مستعمل را به بقالی‌ها می‌دادند تا از کاغذ آنها برای بسته‌بندی استفاده شود. ایشان این کتاب‌ها را از بقالی‌ها با قیمت اندکی بالاتر می‌خریدند و خودشان آنها را صحافی می‌کردند. ایشان تعریف می‌کرد حدود 300 جلد کتاب را به این شکل جمع کرده بودند که بخشی از آنها هنوز در کتابخانه‌شان وجود داشت. جلد کتاب‌ها از بین رفته بود، اما چون صحافی را آموخته بودند، در فضای خانه و با استفاده از وسایل ابتدایی که تهیه کرده بودند، آنها را دوباره صحافی می‌کردند.

وی تأکید کرد: این خاطره نشان می‌دهد کتاب در زندگی ایشان نقش اساسی داشت و این ارتباط بعدها نیز ادامه پیدا کرد. ایشان از طریق کتاب با جهان آشنا شده، به‌ویژه با رمان ارتباط جدی داشتند و در ادامه با شعر و دیوان شاعران مشهور و کمترشناخته‌شده نیز مأنوس شدند و این ارتباط با کتاب تا پایان حیات ایشان ادامه داشت.

برگزاری نمایشگاه کتاب تهران از ابتکارات ایشان بود 

مؤمنی‌شریف با بیان اینکه نگاه رهبر شهید به کتاب بعدها از یک علاقه شخصی فراتر رفت، گفت: ایشان به کتاب ایمان پیدا کرده و معتقد بود جامعه‌ای که به دنبال ایجاد تمدن اسلامی است، باید با کتاب ارتباط داشته باشد و کتاب یکی از ارکان اساسی تمدن است.

وی افزود: ایشان در دوران ریاست‌جمهوری تلاش کردند کتاب را وارد زندگی مردم ایران کنند. برگزاری نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران از ابتکارات ایشان بود؛ رویدادی که امروز یکی از اتفاقات بزرگ در عرصه فرهنگ کشور محسوب می‌شود. حضور در نمایشگاه کتاب یکی از برنامه‌های سالانه ایشان بود و تلاش می‌کرد در هر شرایطی در این نمایشگاه حضور پیدا کنند و برای آن وقت بگذارد؛ هرچند گاهی به دلایلی امکان حضور برایشان فراهم نمی‌شد.

وی همچنین به ارتباط رهبر شهید با نویسندگان و هنرمندان اشاره کرد و گفت: ایشان با هنرمندان، مؤلفان و نویسندگان ارتباط نزدیکی داشت، کتاب‌های خوب را می‌دید و متناسب با موضوع، نظر خود را درباره آن‌ها اعلام می‌کرد. یکی از ویژگی‌های ایشان تشویق مؤلفان بود. گاهی از طریق دفترشان با نویسنده تماس گرفته می‌شد، گاهی این اتفاق در دیدارها رخ می‌داد و گاهی نیز با نوشتن تقریظ، نویسنده و اثر مورد توجه قرار می‌گرفت.

انتخاب کتاب‌ها از میان آثار مختلف

وی درباره شیوه رسیدن کتاب‌ها به دست رهبر شهید نیز توضیح داد: کتاب‌های مختلف از سوی ناشران برای ایشان ارسال می‌شد و خودشان نیز در نمایشگاه کتاب آثاری را تهیه می‌کردند. همچنین نویسندگانی که می‌شناختند، آثارشان را برای ایشان می‌فرستادند و برخی کتاب‌ها نیز با معرفی اطرافیان و اعضای خانواده تهیه می‌شد.

مؤمنی‌شریف افزود: ایشان معمولاً کتاب‌ها را پیش از خواب مطالعه می‌کردند و می‌گفتند در طول روز، فرصت مطالعه این آثار را ندارند؛ مگر اینکه کتابی مستقیماً به کار رهبری مربوط باشد. عموماً کتاب‌ها را پس از پایان کار و پیش از خواب می‌خوانند.

یادداشت‌هایی که غوغا کرد

مؤمنی‌شریف درباره تقریظ‌های رهبر شهید بر آثار، این سنت را یکی از روش‌های ایشان برای توسعه فرهنگ کتابخوانی و آشنایی نسل جدید با معارف دفاع مقدس دانست و گفت: بخش عمده آثاری که تقریظ ایشان درباره آنها منتشر شده، مربوط به ادبیات دفاع مقدس است؛ البته در حوزه‌هایی مانند تاریخ اسلام، انقلاب اسلامی و موضوعات دیگر نیز آثاری مورد توجه ایشان قرار گرفته است.

وی دلیل توجه ویژه رهبر شهید به ادبیات دفاع مقدس را دغدغه ایشان برای انتقال فرهنگ دفاع مقدس به نسل جوان دانست و تصریح کرد: ایشان می‌خواست فرهنگ دفاع مقدس و انسان‌هایی که در این دوران معرفی شدند، از طریق ادبیات به جوانان و همه مردم ایران منتقل شود و معتقد بودند آینده ایران به درس‌هایی که از همت و زندگی این انسان‌ها گرفته می‌شود، گره خورده است.

رسالت آستان قدس در ترویج نگاه رهبر شهید

این پژوهشگر در ادامه با اشاره به مزار آقای شهید در حرم رضوی که این روزها زیارتگاه عاشقان بوده است، درباره وظیفه آستان قدس رضوی در معرفی اندیشه‌های رهبر شهید پس از درگذشت ایشان نیز گفت: رهبر شهید به‌ویژه درباره تاریخ اسلام و حضرت امام رضا(ع) دیدگاه‌های نویی داشت و تحلیل ایشان درباره هجرت امام رضا(ع) به ایران و حضور فرزندان امام موسی کاظم(ع) در این سرزمین، تحلیلی تازه و قابل توجه است.

مؤمنی‌شریف اضافه کرد: از نگاه ایشان، ما در مسیری قرار داریم که امام موسی کاظم(ع) آن را برای زمینه‌سازی ظهور منجی بشریت طراحی کرده بود. از این جهت، آستان قدس رضوی مأموریتی ویژه دارد تا این نگاه‌ها را در حوزه‌های مرتبط ترویج کند.

وی ادامه داد: از سوی دیگر، ایشان به‌عنوان فقیهی که در جایگاه حاکمیت قرار گرفت، فرصتی پیدا کرد تا بخشی از آموزه‌های ائمه(ع)، به‌ویژه آموزه‌های امام رضا(ع)، را در جامعه پیاده کند؛ بنابراین پرداختن به سیره ایشان نیز می‌تواند از مأموریت‌های آستان قدس رضوی باشد.

مؤمنی‌شریف با تأکید بر اینکه زندگی رهبر شهید سرشار از حکمت بود، اضافه کرد: تمام زندگی، حرکات و سکنات ایشان از حکمتی برخوردار بود و هرچه در این زمینه کار کنیم، در حقیقت به انتشار معارف اهل بیت(ع) کمک کرده‌ایم.

ارتباط ویژه رهبر شهید با امام رضا(ع)

وی در بخش دیگری از سخنان خود به نسبت رهبر شهید با امام رضا(ع) پرداخت و گفت: ایشان علاوه بر نگاه ویژه‌ای که به زندگی ائمه(ع) داشت، به امام رضا(ع) علاقه خاصی داشتند؛ چراکه در زیر سایه امام رضا(ع) بزرگ شده و آموزش دیده بودند.

مؤمنی‌شریف ادامه داد: اینکه ایشان در طول سال چندین‌بار به زیارت مرقد شریف امام رضا(ع) می‌آمد و زمان قابل توجهی را برای زیارت اختصاص می‌دادند، نشان‌دهنده ارتباط خاص ایشان با امام رضا(ع) بود.

وی با اشاره به حضور رهبر شهید در حرم مطهر رضوی در برخی ایام سال اظهار کرد: ایشان در ایام نوروز به مشهد می‌آمدتد و گاهی نیمه‌شب به حرم می‌رفت و تا سحر در حرم می‌ماندند. تابستان‌ها نیز به مشهد می‌آمدند، هرچند اطلاعات دقیقی از خلوت‌ها و گفت‌وگوهای ایشان با امام رضا(ع) نداریم.

این پژوهشگر در پایان گفت: با این حال، از کیفیت و زمانی که ایشان برای زیارت اختصاص می‌دادند، می‌توان فهمید که از امام رضا(ع) کسب نور می‌کردند و این زیارت‌ها برای ادامه مسیرشان اهمیت ویژه‌ای داشت.

انتهای پیام/