تاریخ شفاهی در دستور کار وزارت میراث‌فرهنگی برای هر 31 استان

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری رز نیوز به نقل از تسنیم، سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، به مناسبت آغاز نخستین کارگاه آموزشی و عملی تاریخ شفاهی این وزارتخانه، پیامی با محوریت ضرورت توسعه تاریخ شفاهی در تمامی 31 استان کشور صادر کرد که در آیین آغاز به کار این کارگاه از سوی غلامرضا ظریفیان، رئیس شورای سیاست‌گذاری تدوین تاریخ شفاهی، قرائت شد.

صالحی‌امیری در این پیام، تاریخ شفاهی را عرصه تدوین، تحلیل و صیانت از حافظه یک ملت دانست و بر ضرورت ثبت نظام‌مند تجربه‌ها، دانش‌ها، روایت‌ها و تحولات اثرگذار در حوزه‌های میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تاکید کرد.

در متن این پیام آمده است:

تاریخ شفاهی موضوع تدوین، تحلیل و صیانت از حافظه یک ملت است، نسل‌های آتی از طریق ثبت تحولات امروز، فردای ایران را خواهند ساخت.

گسترش تاریخ شفاهی به تمام 31 استان کشور ضرورتی راهبردی برای صیانت از حافظه تاریخی، فرهنگی و اجتماعی ایران و تکمیل تصویر ملی از تحولات میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است. بخش مهمی از تجربه‌ها، دانش‌ها، روایت‌ها و تحولات اثرگذار در این حوزه‌ها در بسترهای محلی و منطقه‌ای شکل گرفته‌اند و ثبت نشدن آن‌ها می‌تواند به از دست رفتن بخشی از سرمایه تاریخی کشور منجر شود. از این رو، تاریخ شفاهی نباید به محدوده ستاد مرکزی، چند استان منتخب یا روایت‌های شناخته‌شده محدود بماند، بلکه لازم است با برنامه‌ای ملی، مرحله‌بندی‌شده و متناسب با ظرفیت‌های هر استان توسعه یابد.

تحقق این هدف مستلزم استقرار روش‌شناسی معیار و نظام اجرایی یکپارچه در سطح کشور است، به‌گونه‌ای که تمامی استان‌ها ضمن بهره‌مندی از چارچوب‌های علمی مشترک، امکان ثبت ویژگی‌ها، تجربه‌ها و روایت‌های خاص خود را داشته باشند. در این چارچوب، تدوین دستورالعمل ملی تاریخ شفاهی، تعیین اولویت‌های موضوعی و جغرافیایی، شناسایی راویان واجد اهمیت، طراحی نظام نمونه‌گیری متناسب با اهداف هر پروژه و استفاده از راهنمای مصاحبه استاندارد از الزامات اصلی به شمار می‌رود. همچنین ثبت مشخصات راویان و مصاحبه‌ها، ضبط فنی باکیفیت، پیاده‌سازی دقیق گفت‌وگوها، بررسی و صحت‌سنجی اطلاعات، مستندسازی منابع، ارزیابی کارشناسی، حفظ فایل‌های اصلی و تهیه فراداده‌های استاندارد باید در تمام استان‌ها بر اساس ضوابطی روشن و قابل ارزیابی که در کتاب روش‌شناسی مشخص شد، انجام شود.

در این مسیر، آموزش و توانمندسازی کارشناسان و مصاحبه‌گران استانی، بهره‌گیری از ظرفیت ادارات‌کل استانی و همکاری با دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، انجمن‌های تخصصی و نهادهای فرهنگی محلی می‌تواند به ارتقای کیفیت و پایداری برنامه کمک کند. رعایت اصول اخلاق پژوهش، اخذ رضایت آگاهانه راویان، صیانت از حقوق مادی و معنوی آنان و تعیین ضوابط روشن برای نگهداری، دسترسی و انتشار روایت‌ها نیز باید از ابتدا در طراحی پروژه‌ها پیش‌بینی شود.

اجرای این برنامه باید با توجه به تنوع تاریخی، فرهنگی، زبانی، اجتماعی و جغرافیایی استان‌ها صورت گیرد تا تجربه گروه‌های مختلف اجتماعی، پیشکسوتان و مدیران، استادکاران و فعالان صنایع‌دستی، کنشگران حوزه گردشگری، خادمان میراث فرهنگی و جوامع محلی در مجموعه ملی تاریخ شفاهی بازتاب یابد. در عین حال، رعایت چارچوب علمی مشترک مانع از یکسان‌سازی روایت‌ها نیست، بلکه امکان می‌دهد تفاوت‌ها و ویژگی‌های منطقه‌ای با حفظ اصالت و زمینه تاریخی خود ثبت و در کنار یکدیگر تحلیل شوند.

برای تحقق این هدف، لازم است برنامه‌ای اجرایی برای هر 31 استان تدوین شود که در آن اولویت‌های پژوهشی، مسئولیت دستگاه‌ها و افراد، زمان‌بندی مصاحبه‌ها، مراحل تدوین و ارزیابی، شیوه نگهداری آرشیوی، مسیر انتشار و شاخص‌های سنجش پیشرفت مشخص باشد. راه‌اندازی بانک اطلاعاتی و آرشیو ملی یکپارچه با قابلیت دسته‌بندی و بازیابی استاندارد اطلاعات می‌تواند زمینه تجمیع امن و نظام‌مند داده‌های استانی و بهره‌برداری پژوهشی و رسانه‌ای از آن‌ها را فراهم کند.

گسترش استانی تاریخ شفاهی زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که از مرحله گردآوری مصاحبه‌ها فراتر رود و به تولید آثار معتبر و قابل استفاده، از جمله کتاب، مستند، پرتره، محصولات صوتی و تصویری، نمایشگاه‌ها و محتوای آموزشی منجر شود.

به این ترتیب، روایت‌های محلی در منظومه‌ای منسجم از تاریخ ملی جای می‌گیرند و ظرفیت تاریخ شفاهی برای انتقال تجربه، تقویت هویت فرهنگی، مستندسازی تحولات گردشگری و صنایع‌دستی و پشتیبانی از تصمیم گیری‌های آینده افزایش می‌یابد.

بنابراین، گسترش تاریخ شفاهی در تمام 31 استان باید به‌عنوان برنامه‌ای ملی، مستمر و قابل ارزیابی دنبال شود، برنامه‌ای که با تکیه بر روش‌شناسی معیار، تضمین کیفیت علمی، مشارکت فعال استان‌ها و پیش‌بینی مسیر مشخص برای انتشار و بهره‌برداری از نتایج، امکان شکل‌گیری تصویری جامع، مستند و چندصدایی از حافظه تاریخی ایران را فراهم کند.»

نخستین کارگاه آموزشی و عملی تاریخ شفاهی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با هدف ارتقای دانش و مهارت‌های تخصصی در حوزه ثبت و تدوین تاریخ شفاهی، از صبح پنج‌شنبه 30 مهرماه 1405 آغاز شده است و تا جمعه یکم آبان‌ماه ادامه دارد.

انتهای پیام/