حلقه‌های اتصال در جهان نابینایان؛ از شعر و غزل تا ورزش و سفر

چطور کار کردن با لپ‌تاپ را یاد بگیرید؟ چطور خط بریل را و چطور زندگی را؟ هزاران فرد نابینا و کم‌بینا در کشور گروه‌های مختلفی تاسیس کرده‌اند که تبدیل به حلقه‌های اتصال بین آن‌ها شده است. هر کدام برای کاری، گروه سنی، شهری و مکانی.

سارا یوسفی، بلاگر و فعال حوزه نابینایان، درباره مواجهه اولیه افراد با آسیب بینایی و مسیر رسیدن به پذیرش می‌گوید که گروه‌هایی مانند «مشاوران همسان» تشکیل شده‌اند تا به این افراد کمک کنند. یوسفی توضیح می‌دهد که مشاوران همسان افرادی هستند که خودشان چالش نابینایی را تجربه کرده‌اند و پس از گذراندن دوره‌های آموزشی تخصصی، به کسانی که به تازگی بینایی خود را از دست داده‌اند مشاوره می‌دهند تا بتوانند با شرایط جدید سازگار شده و دوباره به زندگی عادی و اجتماع برگردند.

در بخش ساختاری و تشکل‌ها، سهیل معینی، مدیر تشکل‌های نابینایان، که پیش از این سال‌ها سردبیر روزنامه محبوب «ایران سپید» بوده است در گفت‌وگو با رز نیوز به نقل از زومیت به تشریح وضعیت انجمن‌ها در کشور می‌پردازد.

در زمینه نحوه یادگیری کار با لپ‌تاپ و ابزارهای هوشمند، هر دو مصاحبه‌شونده به نقش پررنگ گروه‌های کوچک آنلاین و تخصصی اشاره می‌کنند. به گفته سهیل معینی، نرم‌افزارهای صفحه‌خوان مانند سیستم‌عامل متن‌باز NVDA برای کامپیوتر و قابلیت‌هایی مثل TalkBack در گوشی‌های سامسونگ و VoiceOver در اپل، دستگاه‌ها را کاملا گویا می‌کنند تا فرد نابینا مانند یک فرد بینا از تمامی امکانات آن استفاده کند.

از سوی دیگر سارا یوسفی به رز نیوز به نقل از زومیت می‌گوید همه فضاهای آموزشی لزوما سازمان و نهاد و گروه نیستند. گاهی یک ارتش یک‌نفره به جماعتی از نابینایان کمک می‌کند.

مثلا یک فرد نابینا در شیراز همین آموزش‌های کار کردن با نرم‌افزار را امروز به جامعه خود می‌دهد. یا این که در موسیقی بچه‌های فعال زیادی داریم که نه‌تنها به افراد نابینا بلکه به افراد بینا هم آموزش می‌دهند. هم‌چنین در ورزش مربی شطرنجی داریم با مقام‌های آسیایی و بین‌المللی بسیار که شطرنج را هم به افراد نابینا و هم به افراد بینا آموزش می‌دهد.

– سارا یوسفی، بلاگر و فعال حوزه نابینایان

به گفته او، این شبکه‌های تک‌نفره هستند که عمدتا تلاش می‌کنند که اتفاقی را رقم بزنند. مثلا برای اطلاع‌رسانی‌ها کانال «محله نابینایان» را دارند و کانال‌های تلگرامی و گروه‌های واتس‌اپی دیگر مانند گروه «ویپس» مرجع اخبار، فیلم‌های توضیح‌دار شده و فایل‌های آموزشی برای آن‌ها هستند.

یکی از گروه‌های جالب و هیجان‌انگیز نابینایان، گروه‌های گیمرها هستند. فضاهای صوتی مانند پلتفرم «تیم‌تاک» (TeamTalk) محیطی را فراهم کرده‌اند که بچه‌های نابینا در آن با هم ارتباط صوتی برقرار می‌کنند و حتی بازی‌های ویدیویی صوتی انجام می‌دهند.

– سارا یوسفی، بلاگر و فعال حوزه نابینایان

یوسفی تاکید می‌کند که اگرچه حضور در کلاس‌های آموزشی برای یادگیری پایه کار با لپ‌تاپ و صفحه‌خوان‌ها لازم است، اما مهم‌ترین عامل رشد فرد نابینا «جستجوگری» (سرچ کردن) است. به باور او، با رشد روزافزون فناوری‌های کمکی و هوش مصنوعی، فردی که رویکرد پژوهشی داشته باشد می‌تواند پاسخ بسیاری از نیازهای خود را شخصاً پیدا کند.

سارا یوسفی می‌گوید که اجتماعات و فعالیت‌های مجازی به تجربه‌های سفر دسته‌جمعی میان افراد نابینا و کم‌بینا و گاهی افراد بینا هم منجر شده است که نقش مهمی در پویایی و کیفیت زندگی آن‌ها دارد.

این حلقه‌های اتصال که بخش زیادی از آن‌ها به صورت غیررسمی و خودجوش شکل گرفته‌اند، همان پاسخی هستند که سارا یوسفی و سهیل معینی بر آن تاکید دارند: نابینایان از طریق همین شبکه‌ها و آموزش‌های متقابل به یکدیگر متصل می‌شوند تا مسیر زندگی، کار و حضور در جامعه را هموارتر سازند.