داستان مردی که افغانستان را به فضا برد/ «فضانورد فراموش شده» در لوکارنو

به گزارش خبرگزاری رزنیوز، احساس در گفت‌وگو با هالیوود ریپورتر گفت که در ابتدا قصد داشت یک فیلم داستانی کوتاه درباره فضا بسازد، اما هنگام تحقیق با داستان عبدالاحد مومند مواجه شد؛ فضانورد افغان که در سال ۱۹۸۸ به فضا رفت.

او درباره نخستین واکنشش به این کشف گفت: «با خودم گفتم این مرد کیست؟ چطور ممکن است ما یک فضانورد افغان داشته باشیم که به فضا رفته باشد؟» به گفته احساس، مومند با این سفر افغانستان را در سال ۱۹۸۸ روی نقشه جهان قرار داد و زمانی که با مادرش به زبان پشتو صحبت کرد، پشتو به چهارمین زبانی تبدیل شد که در فضا استفاده شده بود.

این فیلم اما به تدریج از یک داستان صرفاً درباره مومند فراتر رفت. احساس توضیح داد که در جریان ساخت فیلم، پدرش عکسی از مومند به او نشان داد؛ عکسی که مسیر پروژه را تغییر داد و باعث شد فیلم با گذشته خانواده خودش نیز پیوند بخورد.

او گفت: «شاید داستان درباره پیدا کردن مومند نباشد. شاید داستان درباره همین عکس باشد.» به گفته این فیلمساز، همین کشف به ساختار اصلی «فضانورد فراموش‌شده» شکل داد.

احساس همچنین تأکید کرد که ساخت این فیلم برای او فرصتی برای شناخت دوباره گذشته خودش و افغانستان بوده است. او که نخستین مستندش را ساخته، گفت در این مسیر یاد گرفته کنترل روایت را رها کند و اجازه دهد داستان مسیر خود را پیدا کند.

افغانستان فراتر از جنگ

بخش مهمی از فیلم به تصویری مربوط می‌شود که از افغانستان در جهان شکل گرفته است؛ تصویری که به گفته احساس، اغلب با جنگ، خشونت و مهاجرت تعریف می‌شود.

او گفت: «ما فقط گلوله، خون و خشونت نیستیم. ما چیزی فراتر از اینها هستیم.»

احساس افغانستان را کشوری با شاعران، دانشمندان، فیلمسازان، هنرمندان و موسیقی‌دانان توصیف کرد و گفت داستان مومند یادآور بخشی از تاریخ و دستاوردهای افغانستان است که در میان سال‌های جنگ و مهاجرت به حاشیه رفته است.

او داستان مومند را در نهایت به موضوعی گسترده‌تر یعنی مهاجرت و از دست دادن خانه پیوند می‌دهد: «فیلم درباره همه کسانی است که خانه خود را ترک کرده‌اند و جابه‌جا شده‌اند؛ درباره مهاجرت، پناهندگی، از دست دادن خانه و چیزهایی که پشت سر می‌گذاریم.»

مومند پس از سفر به فضا و بازگشت به زمین، به اروپا رفت و در آلمان زندگی کرد و در نهایت حسابدار شد. احساس معتقد است سرگذشت او نشان می‌دهد یک کشور با مهاجرت فرزندانش چه چیزهایی را از دست می‌دهد.

موسیقی و زبان مادری

احساس برای روایت این داستان از موسیقی افغان نیز استفاده کرده است. او که با موسیقی سنتی افغانستان بزرگ شده، فیلم را مانند یک آلبوم موسیقی طراحی کرده و برای سه بخش داستان سه ترانه انتخاب کرده است.

عنوان اصلی فیلم نیز به زبان پشتو است و به معنای «مردی که به فضا رفت» یا «فضانورد» ترجمه می‌شود. احساس تصمیم گرفته نریشن فیلم را به زبان پشتو، زبان مادری خود و زبانی که مومند در فضا به آن صحبت کرده، ارائه کند.

او درباره آینده فیلم نیز گفت «فضانورد فراموش‌شده» پس از نمایش در لوکارنو راهی تورنتو خواهد شد.

احساس همچنین در حال کار روی نخستین فیلم بلند خود با عنوان «Our Kind of Love» است؛ فیلمی درباره مواجهه شرق و غرب که ریشه در تجربه شخصی او به‌عنوان فردی دارد که از افغانستان به بریتانیا مهاجرت کرده است.

5959