یارانه مرداد و نبرد با تورم/ پولی که می‌آید، اما قدرت خریدش هر روز آب می‌رود

زمان واریز یارانه مرداد ۱۴۰۵

به گزارش خبرگزاری رز نیوز سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها اعلام کرده است که مرحله ۱۸۶ یارانه نقدی مربوط به مردادماه، روز ۲۵ مرداد ۱۴۰۵ به حساب سرپرستان خانوارهای دهک‌های اول تا سوم واریز و قابل برداشت شده است.

بر اساس اعلام این سازمان، تعداد افراد مشمول این مرحله ۱۰ میلیون و ۳۸۶ هزار و ۲۹۹ نفر بوده و مجموع پرداختی نیز ۱۱۲ هزار و ۸۵۲ میلیارد ریال اعلام شده است.

یارانه دهک‌های اول تا سوم بر اساس دهک‌بندی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی پرداخت می‌شود. طبق اطلاعات اعلام‌شده، مبلغ یارانه نقدی این گروه همچنان ۴۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر است.

بنابراین، یک خانوار سه‌نفره در صورت دریافت کامل یارانه، ماهانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان دریافت می‌کند. برای خانوارهای چهار نفره و پنج‌نفره نیز این مبلغ به‌ترتیب به یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان و دو میلیون تومان می‌رسد.

یارانه نقدی از چه زمانی آغاز شد؟

پرداخت یارانه نقدی در ایران به اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‌ها بازمی‌گردد. این قانون در ۱۵ دی ۱۳۸۸ تصویب شد و دولت را موظف کرد قیمت حامل‌های انرژی را اصلاح و منابع حاصل از آن را بر اساس سازوکار مشخصی میان خانوارها و بخش‌های مختلف اقتصاد توزیع کند.

اجرای عملی قانون هدفمندی از ۲۸ آذر ۱۳۸۹ آغاز شد. همزمان با افزایش قیمت حامل‌های انرژی، پرداخت یارانه نقدی نیز به خانوارها شروع شد. مبلغ اولیه یارانه نقدی ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان به ازای هر نفر در ماه بود؛ رقمی که در سال‌های بعد تغییر زیادی نکرد، اما قیمت کالاها و خدمات به‌طور قابل توجهی افزایش یافت.

هدف اولیه از پرداخت یارانه این بود که بخشی از فشار ناشی از اصلاح قیمت‌ها بر خانوارها جبران شود. با این حال، افزایش تورم باعث شد ارزش واقعی این مبلغ در طول زمان کاهش پیدا کند.

تفاوت یارانه نقدی، کمک معیشتی و کالابرگ

سیاست حمایتی دولت در سال‌های اخیر فقط به یارانه نقدی محدود نبوده است. پس از افزایش قیمت بنزین در سال ۱۳۹۸، کمک معیشتی به برخی خانوارها پرداخت شد. این کمک با یارانه نقدی هدفمندی تفاوت داشت و نباید این دو پرداخت را یکسان در نظر گرفت.

در سال ۱۴۰۱ و همزمان با اصلاح سیاست ارز ترجیحی، مبلغ یارانه برای گروه‌های مختلف افزایش یافت. در آن مقطع، برای دهک‌های اول تا سوم به ازای هر نفر ۴۰۰ هزار تومان و برای دهک‌های چهارم تا نهم ۳۰۰ هزار تومان در نظر گرفته شد.

در همین دوره، طرح کالابرگ الکترونیکی نیز به‌عنوان شیوه دیگری از حمایت معیشتی مطرح شد. در کالابرگ، خانوار به جای دریافت کامل حمایت به‌صورت نقدی، امکان خرید گروهی از کالاهای اساسی را با اعتبار مشخص پیدا می‌کند. به همین دلیل، هنگام بررسی حمایت‌های دولتی باید میان یارانه نقدی، کمک معیشتی و کالابرگ تفاوت گذاشت.

قدرت خرید یارانه ۴۰۰ هزار تومانی چقدر است؟

مبلغ اسمی یارانه نقدی دهک‌های اول تا سوم همچنان ۴۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر است، اما قدرت خرید این مبلغ به شرایط اقتصادی و نرخ تورم بستگی دارد.

طبق گزارش مرکز آمار ایران، شاخص قیمت مصرف‌کننده در تیرماه ۱۴۰۵ به ۶۷۶.۹ رسید. این شاخص نسبت به خردادماه ۳.۱ درصد افزایش داشت. همچنین تورم سالانه ۶۶ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۷.۹ درصد اعلام شد.

تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۷.۹ درصدی به این معناست که خانوارها برای خرید مجموعه‌ای مشابه از کالاها و خدمات در تیرماه ۱۴۰۵، به‌طور متوسط ۸۷.۹ درصد بیشتر از تیرماه سال گذشته هزینه کرده‌اند. این رقم به معنای افزایش یکسان قیمت همه کالاها نیست، بلکه میانگین تغییر شاخص قیمت مصرف‌کننده را نشان می‌دهد.

فشار تورمی برای خانوارهای کم‌درآمد می‌تواند بیشتر باشد؛ زیرا بخش بزرگ‌تری از درآمد این خانوارها صرف خوراک، مسکن، حمل‌ونقل و سایر هزینه‌های ضروری می‌شود. مرکز آمار ایران نرخ تورم سالانه دهک‌های هزینه‌ای را در تیرماه ۱۴۰۵ بین ۶۳.۹ درصد برای دهک دهم و ۷۳.۵ درصد برای دهک دوم اعلام کرده است.

یارانه یک خانوار سه‌نفره چقدر از هزینه‌ها را پوشش می‌دهد؟

یک خانوار سه‌نفره از دهک‌های اول تا سوم، در صورت دریافت کامل یارانه، ماهانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان دریافت می‌کند. این مبلغ می‌تواند بخشی از هزینه‌های روزمره خانوار را پوشش دهد، اما میزان اثر آن به تعداد اعضای خانواده، محل سکونت، هزینه مسکن، وضعیت درمان و سطح مصرف بستگی دارد.

برای نمونه، ممکن است این مبلغ بخشی از هزینه خرید مواد غذایی، حمل‌ونقل یا قبوض را تأمین کند؛ اما در برابر هزینه‌های مسکن، درمان و سبد کامل معیشت، سهم محدودی دارد. به همین دلیل، ارزیابی ارزش واقعی یارانه فقط با توجه به رقم واریزی ممکن نیست و باید قدرت خرید آن در بازار نیز بررسی شود.

آیا مبلغ یارانه نقدی افزایش پیدا می‌کند؟

مبلغ یارانه نقدی ممکن است بر اساس تصمیم‌های بودجه‌ای، سیاست‌های حمایتی دولت، تغییر دهک‌بندی یا اجرای طرح‌هایی مانند کالابرگ تغییر کند. بنابراین، مبلغ و زمان واریز هر ماه باید بر اساس اطلاعیه‌های رسمی سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بررسی شود.

در حال حاضر، مبنای پرداخت یارانه نقدی دهک‌های اول تا سوم در گزارش مربوط به مرداد ۱۴۰۵، ۴۰۰ هزار تومان برای هر نفر اعلام شده است.

یارانه نقدی مرداد ۱۴۰۵ در روز ۲۵ مرداد به حساب سرپرستان خانوارهای دهک‌های اول تا سوم واریز شد. مبلغ این یارانه برای هر نفر ۴۰۰ هزار تومان است و یک خانوار سه‌نفره در مجموع یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان دریافت می‌کند.

یارانه نقدی در ابتدا با هدف جبران بخشی از فشار ناشی از اصلاح قیمت حامل‌های انرژی پرداخت شد، اما افزایش تورم طی سال‌های گذشته باعث شده قدرت خرید واقعی آن کاهش پیدا کند. از این رو، برای سنجش ارزش یارانه، تنها رقم واریزی ملاک نیست؛ بلکه باید دید این مبلغ چه میزان از هزینه‌های خوراک، مسکن، درمان، حمل‌ونقل و سایر نیازهای ضروری خانوار را پوشش می‌دهد.

۲۲۳۲۲۴۵۷