وقتی هوش مصنوعی وارد تحریریه می‌شود/عرضه کتابی درباره آینده خبرنگاری

به گزاراش خبرگزاری رز نیوز به نقل از تسنیم، کتاب «خبر و خبرنگاری در عصر رسانه‌های نوین» نوشته سید مجتبی جلال‌زاده و مینا رزاقی، به تازگی با دیباچه‌ای از مراد عنادی، توسط انتشارات جام‌جم منتشر و روانه بازار نشر شده است. این اثر با رویکردی تحلیلی و کاربردی، به بازخوانی مفهوم خبر و الزامات خبرنگاری حرفه‌ای در شرایطی می‌پردازد که فناوری‌های نوین، ساختار تولید، انتشار و دریافت اطلاعات را دستخوش تغییر کرده‌اند.

نویسندگان کتاب می‌گویند با بررسی چالش‌های خبرنگاری حرفه‌ای در مواجهه با شبکه‌های اجتماعی، هوش مصنوعی و قدرت سکوهای دیجیتال، تلاش کرده‌اند کتابی ارائه کنند که تصویری جامع از آینده خبر و رسانه ارائه دهد.

مولفان کتاب پیش‌رو، خبر را صرفاً یک متن خبری نمی‌دانند، بلکه آن را فرآیندی حرفه‌ای معرفی می‌کنند که از شناسایی سوژه و تشخیص ارزش‌های خبری آغاز می‌شود و با منبع‌شناسی، راستی‌آزمایی، انتخاب زاویه روایت، نگارش و ویرایش، انتشار در بسترهای مختلف، اصلاح خطاها و حفظ اعتماد مخاطب ادامه پیدا می‌کند.

یکی از محورهای اصلی کتاب، بررسی جایگاه خبرنگاری حرفه‌ای در فضایی است که مرز میان خبر، شایعه، تبلیغات، عملیات رسانه‌ای، محتوای تولیدشده در شبکه‌های اجتماعی و خروجی‌های هوش مصنوعی بیش از گذشته پیچیده شده است. نویسندگان تلاش کرده‌اند به این پرسش پاسخ دهند که خبرنگار و رسانه حرفه‌ای چگونه می‌توانند در چنین فضایی، اعتبار، اثرگذاری و قابلیت دفاع از عملکرد خود را حفظ کنند.

از شناخت خبر تا آینده خبرنگاری

«خبر و خبرنگاری در عصر رسانه‌های نوین» در شش فصل تدوین شده و هر فصل به یکی از ابعاد اصلی روزنامه‌نگاری در محیط رسانه‌ای امروز اختصاص دارد.

فصل نخست به شناخت خبر، تمایز میان خبر و شبه‌خبر و بررسی ارزش‌های خبری در محیط رسانه‌ای معاصر می‌پردازد. در فصل دوم، فرآیند تولید حرفه‌ای خبر در تحریریه از مرحله سوژه‌یابی و گردآوری اطلاعات تا راستی‌آزمایی، ساختار خبر، تنظیم تیتر و لید و آماده‌سازی محتوا برای انتشار بررسی شده است.

فصل سوم با تمرکز بر اخلاق، اعتماد و اعتبار رسانه‌ای، موضوعاتی همچون اطلاعات نادرست، اخبار جعلی، اخلاق تصویر و ویدئو، منشأشناسی محتوای دیجیتال، جعل عمیق و مسئولیت حرفه‌ای رسانه در استفاده از هوش مصنوعی را مورد توجه قرار می‌دهد.

در فصل چهارم، نویسندگان به موضوع بازآفرینی و انتشار خبر در بسترهای گوناگون رسانه‌ای پرداخته‌اند. وب‌سایت‌ها، شبکه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها، ویدئو، خبرنامه و دیگر قالب‌های رسانه‌ای از جمله بسترهایی هستند که شیوه ارائه و تنظیم محتوا در آنها بررسی شده است.

فصل پنجم کتاب به نسبت خبر با قدرت، امنیت و حکمرانی دیجیتال اختصاص دارد. حکمرانی سکوها، امنیت دیجیتال خبرنگاران و تحریریه‌ها، سانسور و فیلترینگ، مالکیت محتوا، اقتصاد خبر و تأثیر موتورهای پاسخ‌محور هوش مصنوعی بر توزیع و دسترسی به اخبار، از محورهای این فصل هستند.

در فصل پایانی نیز آینده خبر و خبرنگاری حرفه‌ای بررسی می‌شود. بازتعریف نقش تحریریه در عصر هوش مصنوعی، روزنامه‌نگاری داده‌محور، رقابت روایت‌ها، مهارت‌های مورد نیاز روزنامه‌نگاران آینده، مسئله اعتماد و الزامات بقای رسانه در بازار جدید خبر، موضوعاتی هستند که در این بخش مورد بحث قرار گرفته‌اند.

تأکید بر مهارت‌های کاربردی در تحریریه

یکی از ویژگی‌های این کتاب، تلاش برای پیوند دادن مباحث نظری با نیازهای عملی خبرنگاران و تحریریه‌هاست. در بخش‌های مختلف اثر، نمونه‌های تحلیلی، جدول‌ها، داده‌نماها و مجموعه‌ای از چک‌لیست‌های حرفه‌ای ارائه شده است.

این چک‌لیست‌ها موضوعاتی از جمله تشخیص خبر، راستی‌آزمایی اخبار فوری، تنظیم تیتر و لید، استفاده از هوش مصنوعی، سئوی خبر، بازآفرینی محتوا برای شبکه‌های اجتماعی، اخلاق تصویر و مدیریت اصلاحیه را پوشش می‌دهند.

دیباچه کتاب را دکتر مراد عنادی، تحلیل‌گر ارشد مسائل سیاسی و رسانه، نوشته است. او در این بخش بر ضرورت بازاندیشی در مفهوم خبر، نقش خبرنگار و ساختار تحریریه در مواجهه با سکوهای دیجیتال، هوش مصنوعی، امنیت دیجیتال و مسئله اعتماد عمومی تأکید کرده و کیفیت، اعتماد و نیروی انسانی حرفه‌ای را از عوامل تعیین‌کننده آینده رسانه دانسته است.

سید مجتبی جلال‌زاده و مینا رزاقی نیز در این اثر بر این نکته تأکید دارند که فناوری، با وجود تغییر ابزارها و فرآیندهای رسانه‌ای، نمی‌تواند جایگزین داوری انسانی و مسئولیت حرفه‌ای شود. از نگاه نویسندگان، هوش مصنوعی باید به‌عنوان ابزاری کمکی در خدمت خبرنگار و تحریریه قرار گیرد و نمی‌تواند جایگزین منبع‌شناسی، راستی‌آزمایی، تشخیص حرفه‌ای و تصمیم‌گیری سردبیری شود.

کتاب «خبر و خبرنگاری در عصر رسانه‌های نوین» برای خبرنگاران، دبیران، سردبیران، مدیران رسانه، استادان و دانشجویان روزنامه‌نگاری و ارتباطات و همچنین پژوهشگران حوزه رسانه تدوین شده است. این اثر می‌کوشد میان مبانی حرفه‌ای خبر و واقعیت پیچیده و چندسکویی رسانه‌های امروز پیوند برقرار کند.

انتهای پیام/