خانه هوآوی؛ تاریخچه مخفی قدرتمندترین شرکت چین

به گزارش خبرگزاری رز نیوز، کتاب «خانه هوآوی» نوشته اوا دو، روزنامه‌نگار آمریکایی و خبرنگار باسابقه حوزه چین، تلاش می‌کند پشت پرده این شرکت را بررسی کند؛ از تولد آن در شنژن و مسیر دشوار رشدش گرفته تا نقش رن ژنگفی، بنیان‌گذار هوآوی، روابط پیچیده شرکت با ساختار سیاسی چین و در نهایت رویارویی آن با ایالات متحده. این کتاب در واقع فقط تاریخ یک شرکت نیست؛ داستانی درباره رابطه میان قدرت اقتصادی، فناوری، دولت و سیاست بین‌الملل است. رضا و مرتضی نورالهی این کتاب را ترجمه و نشر روزنه آن را منتشر کرده است.

از یک شرکت کوچک تا یک امپراتوری فناوری

داستان هوآوی در سال ۱۹۸۷ آغاز می‌شود؛ زمانی که چین تازه وارد مرحله‌ای متفاوت از تاریخ اقتصادی خود شده بود. اصلاحات اقتصادی دهه‌های پیشین به تدریج درهای کشور را به روی تجارت و سرمایه‌گذاری خارجی باز کرده بود و شهر شنژن، که در آن زمان هنوز با تبدیل‌شدن به یکی از مراکز مهم فناوری جهان فاصله داشت، در حال تجربه تغییرات بزرگی بود.

در چنین فضایی، رن ژنگفی شرکتی کوچک را با سرمایه‌ای محدود تأسیس کرد. فعالیت اولیه هوآوی نه ساخت گوشی هوشمند بود و نه تولید تراشه؛ شرکت کار خود را با فروش تجهیزات مخابراتی آغاز کرد. بازار تجهیزات مخابراتی در آن زمان در اختیار شرکت‌های بزرگ خارجی بود و رقابت با آنها برای یک شرکت چینی کوچک تقریباً غیرممکن به نظر می‌رسید.

اما هوآوی مسیر متفاوتی انتخاب کرد. شرکت به‌جای آنکه از ابتدا تلاش کند مستقیماً با بزرگ‌ترین شرکت‌های جهان در بازارهای اصلی آنها رقابت کند، ابتدا به سراغ بازارهایی رفت که برای غول‌های خارجی جذابیت کمتری داشتند. هم‌زمان، هوآوی سرمایه‌گذاری سنگینی روی تحقیق و توسعه انجام داد.

این نکته یکی از محورهای مهم داستان کتاب است: هوآوی صرفاً با ارزان‌تر فروختن به یک غول فناوری تبدیل نشد؛ بلکه به تدریج تلاش کرد توانایی تولید فناوری را در داخل شرکت ایجاد کند.

مهندسان هوآوی به کشورهای مختلف فرستاده شدند، فناوری‌های موجود در بازارهای جهانی مطالعه شد و شرکت تلاش کرد دانش و تجربه‌ای را که در اختیار رقبای خارجی بود جذب کند. این فرایند به تدریج هوآوی را از یک فروشنده تجهیزات به یک شرکت فناوری با ظرفیت تحقیق و توسعه گسترده تبدیل کرد.

رن ژنگفی؛ مردی در مرکز داستان

در مرکز این داستان، شخصیتی قرار دارد که بدون شناخت او نمی‌توان مسیر هوآوی را به‌خوبی فهمید: رن ژنگفی.

رن برخلاف بسیاری از بنیان‌گذاران مشهور شرکت‌های فناوری، چهره‌ای بسیار کمتر شناخته‌شده در سطح عمومی دارد. او نه مانند استیو جابز به یک نماد فرهنگی تبدیل شد و نه مانند جک ما سال‌ها چهره‌ای رسانه‌ای بود. با این حال، نقش او در شکل‌گیری فرهنگ و استراتژی هوآوی بسیار مهم است.

در کتاب، رن ژنگفی صرفاً به‌عنوان یک مدیر موفق معرفی نمی‌شود؛ بلکه مسیر زندگی، تجربه نظامی، نگاه او به رقابت و برداشتش از امنیت و آینده چین برای توضیح چگونگی شکل‌گیری هوآوی بررسی می‌شود.

نقل‌قولی از دریاسالار ویلیام اوونز، معاون سابق ستاد مشترک ارتش آمریکا، تصویری از برداشت یکی از چهره‌های نظامی آمریکایی از او ارائه می‌کند. او رن را یکی از استراتژیک‌ترین افرادی می‌داند که در طول زندگی خود شناخته است.

این ویژگی برای فهم مسیر هوآوی اهمیت دارد. شرکتی که از همان ابتدا در بازاری فوق‌العاده رقابتی فعالیت می‌کرد، مجبور بود درباره آینده بسیار بلندمدت فکر کند. سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه، ورود به بازارهای مختلف، تربیت نیروی انسانی و تلاش برای کاهش وابستگی به فناوری خارجی، تصمیم‌هایی نبودند که نتیجه آنها الزاماً در کوتاه‌مدت دیده شود.

چرا هوآوی برای چین اهمیت پیدا کرد؟

رشد هوآوی هم‌زمان با تغییر جایگاه چین در اقتصاد جهانی اتفاق افتاد. چین دیگر صرفاً کارخانه‌ای برای تولید کالاهای ارزان‌قیمت نبود. هدف بلندمدت‌تر، حرکت از تولید به سمت فناوری‌های پیشرفته بود.

در این مسیر، شرکت‌هایی مانند هوآوی اهمیت ویژه‌ای پیدا کردند؛ زیرا نشان می‌دادند یک شرکت چینی می‌تواند در حوزه‌ای بسیار پیچیده و تخصصی با شرکت‌های بزرگ بین‌المللی رقابت کند.

تجهیزات مخابراتی هوآوی در کشورهای مختلف مورد استفاده قرار گرفت و این شرکت در توسعه شبکه‌های ارتباطی، به‌خصوص در نسل‌های جدید تلفن همراه، نقش مهمی پیدا کرد. با ظهور فناوری 5G، اهمیت هوآوی حتی بیشتر شد.

اما همین موفقیت باعث شد مسئله هوآوی از یک موضوع اقتصادی به موضوعی امنیتی و ژئوپلیتیکی تبدیل شود.

فناوری؛ میدان تازه رقابت چین و آمریکا

رقابت چین و آمریکا فقط بر سر تجارت کالا یا تعرفه‌ها نیست. یکی از مهم‌ترین میدان‌های این رقابت، فناوری است.

در دنیای امروز، کنترل فناوری‌هایی مانند تراشه‌های پیشرفته، شبکه‌های مخابراتی، هوش مصنوعی و زیرساخت‌های ارتباطی می‌تواند پیامدهای اقتصادی و امنیتی گسترده‌ای داشته باشد. بنابراین شرکتی که در قلب زیرساخت‌های ارتباطی کشورهای مختلف قرار می‌گیرد، دیگر صرفاً یک شرکت تجاری معمولی نیست.

هوآوی در همین نقطه به یکی از نمادهای رقابت فناوری چین و آمریکا تبدیل شد.

ایالات متحده درباره ارتباطات احتمالی هوآوی با دولت چین و پیامدهای امنیتی استفاده از تجهیزات این شرکت ابراز نگرانی کرده است. مقام‌ها و نهادهای آمریکایی استدلال کرده‌اند که وابستگی زیرساخت‌های حساس به فناوری یک شرکت چینی می‌تواند خطرات امنیتی ایجاد کند. هوآوی این اتهامات را رد کرده و بارها تأکید کرده است که یک شرکت خصوصی است و استقلال خود از دولت چین را مورد تأکید قرار داده است.

«خانه هوآوی» تلاش می‌کند این مناقشه را در بستر بزرگ‌تری بررسی کند: در کشوری که مرز میان دولت، حزب، جامعه و شرکت‌های خصوصی با الگوی غربی متفاوت است، رابطه واقعی میان یک شرکت بزرگ و ساختار سیاسی چگونه باید فهمیده شود؟

پرونده منگ وانژو

یکی از نقاط عطف داستان هوآوی در اول دسامبر ۲۰۱۸ اتفاق افتاد؛ زمانی که منگ وانژو، دختر رن ژنگفی و مدیر ارشد هوآوی، در کانادا به درخواست مقام‌های آمریکایی بازداشت شد.

این اتفاق به سرعت به یکی از نمادهای تنش میان چین و آمریکا تبدیل شد.

پرونده منگ وانژو با اتهاماتی مرتبط با نقض تحریم‌های آمریکا علیه ایران و موضوعات بانکی و تجاری مرتبط بود. در مقابل، دولت چین بازداشت او را اقدامی سیاسی می‌دانست و خواستار آزادی وی شد.

این ماجرا اهمیت ویژه‌ای داشت، زیرا برای نخستین بار توجه افکار عمومی جهان را به شکل گسترده‌ای به خانواده رن ژنگفی، ساختار مدیریتی هوآوی و جایگاه این شرکت در روابط چین و غرب جلب کرد.

ماجرای منگ وانژو همچنین نشان داد که در عصر اقتصاد جهانی، یک پرونده قضایی مربوط به یک مدیر شرکت فناوری می‌تواند به سرعت به مسئله‌ای میان دولت‌ها تبدیل شود.

تحریم‌ها و جنگ بر سر تراشه

پس از تشدید فشارهای آمریکا، محدودیت‌های فناوری علیه هوآوی به یکی از مهم‌ترین بخش‌های داستان این شرکت تبدیل شد.

هوآوی برای تولید بسیاری از محصولات پیشرفته خود به زنجیره‌ای جهانی از فناوری‌ها، نرم‌افزارها و قطعات وابسته بود. در میان آنها، تراشه‌های پیشرفته جایگاه ویژه‌ای داشتند.

محدودیت‌های آمریکا دسترسی هوآوی به برخی فناوری‌ها و تجهیزات را دشوار کرد و همین مسئله شرکت را با یک چالش اساسی روبه‌رو کرد: اگر یک شرکت بزرگ فناوری نتواند به مهم‌ترین فناوری‌های مورد نیاز خود دسترسی داشته باشد، چگونه می‌تواند به فعالیت ادامه دهد؟

پاسخ هوآوی تا حد زیادی با همان مسیری ارتباط دارد که شرکت از دهه‌های قبل آغاز کرده بود: سرمایه‌گذاری بیشتر در تحقیق و توسعه و تلاش برای ایجاد زنجیره تأمین داخلی.

به این ترتیب، فشار خارجی در مورد هوآوی فقط یک مشکل تجاری نبود؛ بلکه به بخشی از پروژه گسترده‌تر چین برای دستیابی به استقلال فناورانه تبدیل شد.

هوآوی و مفهوم استقلال فناورانه

یکی از موضوعات مهمی که «خانه هوآوی» مطرح می‌کند، مفهوم استقلال فناورانه است.

کشوری که فناوری‌های کلیدی مورد نیاز خود را از کشورهای دیگر وارد می‌کند، در شرایط عادی ممکن است از تجارت جهانی سود ببرد؛ اما اگر روابط سیاسی تغییر کند یا صادرات فناوری محدود شود، وابستگی می‌تواند به یک نقطه آسیب‌پذیر تبدیل شود.

تجربه هوآوی این مسئله را به شکلی ملموس نشان داد.

فشارهای آمریکا باعث شد چین بیش از گذشته به توسعه فناوری‌های داخلی توجه کند. بنابراین داستان هوآوی را می‌توان از زاویه‌ای دیگر، داستان تغییر نگاه چین به مفهوم امنیت اقتصادی دانست: امنیت دیگر فقط به ارتش و مرزها مربوط نیست؛ تراشه، شبکه ارتباطی، داده و فناوری نیز بخشی از امنیت ملی محسوب می‌شوند.

یک شرکت یا تصویری از چین؟

شاید مهم‌ترین پرسشی که کتاب مطرح می‌کند این باشد که آیا هوآوی را باید فقط به‌عنوان یک شرکت دید یا به‌عنوان بخشی از داستان بزرگ‌تر چین.

پاسخ به این سؤال ساده نیست.

از یک سو، هوآوی یک شرکت عظیم با میلیون‌ها کاربر و فعالیت بین‌المللی است که در بازار جهانی رقابت می‌کند و بخش مهمی از درآمد خود را از فعالیت‌های تجاری به دست می‌آورد.

از سوی دیگر، هوآوی در کشوری فعالیت می‌کند که نقش دولت و حزب کمونیست در اقتصاد و جامعه بسیار پررنگ است. همین موضوع باعث شده است رابطه میان شرکت‌های بزرگ فناوری و ساختار سیاسی چین همواره موضوع بحث و بررسی باشد.

«خانه هوآوی» دقیقاً در همین نقطه جذاب می‌شود. کتاب تلاش می‌کند به جای نگاه‌کردن به هوآوی صرفاً از دریچه محصولاتش، این شرکت را درون ساختار اقتصادی و سیاسی چین قرار دهد.

داستانی درباره قدرت

در نهایت، «خانه هوآوی» را می‌توان کتابی درباره یک شرکت دانست که به تدریج به بخشی از داستان قدرت تبدیل شد.

هوآوی از یک شرکت کوچک فروش تجهیزات مخابراتی در شنژن آغاز کرد و در طول چند دهه به یکی از مهم‌ترین شرکت‌های فناوری جهان تبدیل شد. این مسیر با رشد اقتصادی چین، گسترش تجارت جهانی، ظهور فناوری‌های ارتباطی جدید و در نهایت تشدید رقابت چین و آمریکا هم‌زمان شد.

به همین دلیل، خواندن داستان هوآوی فقط برای کسانی که به تلفن همراه، 5G یا صنعت فناوری علاقه دارند جذاب نیست. این کتاب برای کسانی که می‌خواهند بدانند چین چگونه به یک قدرت اقتصادی و فناورانه تبدیل شد نیز اهمیت دارد.

«خانه هوآوی» از دل داستان یک شرکت، پرسش‌های بزرگ‌تری را مطرح می‌کند: یک شرکت بزرگ در یک نظام سیاسی متفاوت چگونه رشد می‌کند؟ رابطه دولت و صنعت چگونه شکل می‌گیرد؟ چه زمانی فناوری از یک کالای تجاری به مسئله‌ای امنیتی تبدیل می‌شود؟ و در جهانی که تراشه‌ها، داده‌ها و شبکه‌های ارتباطی بخشی از قدرت کشورها شده‌اند، مرز میان اقتصاد و ژئوپلیتیک کجاست؟

اوا دو برای پاسخ به این پرسش‌ها به سراغ تاریخچه هوآوی، زندگی رن ژنگفی، خانواده او، فرهنگ سازمانی شرکت و رویارویی آن با دولت آمریکا می‌رود. نتیجه، روایتی است که در آن سرنوشت یک شرکت با تحولات بزرگ‌تر چین و جهان درهم تنیده می‌شود.

شاید به همین دلیل است که اهمیت «خانه هوآوی» تنها در شناخت گذشته یک شرکت نیست. این کتاب تلاشی است برای فهم دنیایی که در آن قدرت اقتصادی، فناوری و سیاست خارجی بیش از هر زمان دیگری به یکدیگر وابسته شده‌اند؛ دنیایی که در آن سرنوشت یک شرکت فناوری می‌تواند به مسئله‌ای در سطح روابط میان قدرت‌های بزرگ تبدیل شود.

خانه هوآوی در این معنا، داستان یک شرکت چینی نیست؛ داستان دورانی است که در آن فناوری به یکی از مهم‌ترین میدان‌های رقابت بر سر قدرت جهانی تبدیل شده است.

پایان

خوانندگان رز نیوز می‌توانند با استفاده از کد تخفیف khabar405 این کتاب را از وبسایت نشر روزنه با تخفیف ویژه خریداری نمایند.

لینک خرید کتاب

۵۹۵۹