رشد 86 درصدی اعتبار مالیاتی شرکت‌های دانش‌بنیان در سال 1404

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری رز نیوز به نقل از تسنیم، رویداد «78»، با هدف ارائه گزارش عملکرد صندوق سرمایه‌گذاری بذری «100 استارتاپ» و با حضور تیم‌های استارتاپی 8 مهرماه برگزار شد.

اسفندیار اختیاری، معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی ریاست جمهوری در این مراسم، ضمن تشریح برخی ظرفیت‌های سیاستی و قانونی موجود برای توسعه زیست‌بوم نوآوری و تأمین مالی شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان اشاره به آمار شرکت‌های دانش‌بنیان، اشاره کرد و افزود: تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان در طول سال‌های گذشته ثابت نبوده است؛ چراکه معیارها و شاخص‌های دانش‌بنیان شدن شرکت‌ها متناسب با تحولات فناوری و شرایط روز، در مقاطع مختلف به‌روزرسانی می‌شود.

اختیاری افزود: اگر مجموع شرکت‌هایی را که از ابتدای شکل‌گیری نظام ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان تاکنون در این نظام قرار گرفته‌اند، در نظر بگیریم، این تعداد حدود 16 هزار شرکت یا اندکی بیش‌تر است؛ اما بخشی از شرکت‌ها به‌مرور از چرخه دانش‌بنیان بودن خارج می‌شوند و شرکت‌های جدید جایگزین آن‌ها می‌شوند. بر همین اساس، تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حال حاضر حدود 11 هزار شرکت است و انتظار نمی‌رود این عدد به شکل جهشی افزایش پیدا کند.

معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی در ادامه، با اشاره به موضوع سرمایه‌گذاری و تأمین مالی شرکت‌های نوآور، بر اهمیت استفاده از ظرفیت‌های قانون جهش تولید دانش‌بنیان تأکید کرد و گفت: یکی از ظرفیت‌هایی که کمتر مورد توجه قرار گرفته، اعتبار مالیاتی است؛ ظرفیتی که اگرچه استفاده از آن نسبت به دریافت مستقیم منابع نقدی فرآیندی پیچیده‌تر دارد، اما در شرایط اقتصادی موجود می‌تواند ابزار مؤثری برای تأمین مالی فعالیت‌های تحقیق و توسعه و سرمایه‌گذاری فناورانه باشد.

وی با بیان اینکه استفاده از اعتبار مالیاتی مستلزم ارائه طرح، دفاع از آن، بررسی میزان نوآوری و طی فرآیندهای قانونی و مالیاتی است، ادامه داد: دریافت پول نقد به‌صورت مستقیم طبیعتاً فرآیند ساده‌تری دارد، اما اعتبار مالیاتی ظرفیتی است که فعالان زیست‌بوم نوآوری نباید از آن غافل شوند.

اختیاری با اشاره به عملکرد اعتبار مالیاتی در سال 1404 اظهار کرد: در سال گذشته مجموع اعتبار مالیاتی اختصاص‌یافته به طرح‌های مختلف حدود 17.2 همت بوده است. این رقم اگرچه از اهداف مورد نظر معاونت علمی فاصله دارد و ظرفیت موجود امکان دستیابی به ارقام بالاتر، حتی بیش از 30 همت، را فراهم می‌کند، اما نشان‌دهنده شکل‌گیری یک مسیر جدی برای استفاده از ابزارهای مالیاتی در حمایت از نوآوری است.

وی افزود: از این میزان، حدود 11.2 همت به طرح‌های تحقیق و توسعه اختصاص داشته است. این اعتبار در بیش از سه هزار طرح و با مشارکت حدود هزار شرکت به جریان افتاده است.

معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی همچنین از رشد 86 درصدی اعتبار مالیاتی نسبت به سال پیش از آن خبر داد و گفت: فرآیند بررسی و تصویب طرح‌های اعتبار مالیاتی در گذشته حدود 40 روز زمان می‌برد که این زمان به حدود 30 روز کاهش یافته است. همچنین با راه‌اندازی دستیار هوشمند مرتبط با این فرآیند، هدف‌گذاری معاونت علمی کاهش این زمان به حدود 10 تا 15 روز است.

اختیاری در ادامه به ظرفیت سرمایه‌گذاری موضوع بند «ت» ماده 11 قانون جهش تولید دانش‌بنیان اشاره کرد و گفت: در این بخش، شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران می‌توانند با استفاده از سازوکارهای پیش‌بینی‌شده در قانون، از اعتبار مالیاتی سرمایه‌گذاری بهره‌مند شوند. این ظرفیت می‌تواند برای سرمایه‌گذاری مستقیم یا غیرمستقیم و با استفاده از ابزارهایی مانند صندوق‌های واجد شرایط و سازوکارهای سرمایه‌گذاری مشترک مورد استفاده قرار گیرد. آیین‌نامه اجرایی بند «ت» ماده 11 نیز سازوکارهای مربوط به سرمایه‌گذاری مستقیم و غیرمستقیم و شرایط استفاده از اعتبار مالیاتی را مشخص کرده است.

وی با اشاره به عملکرد این بخش افزود: در سال گذشته حدود 6 همت در این چارچوب تخصیص داده شد که نسبت به سال قبل از آن، رشد بیش از 170 درصدی داشته است.

اختیاری، با اشاره به شرایط ویژه اقتصادی سال گذشته گفت: دستیابی به این میزان استفاده از ظرفیت قانون، با توجه به شرایط خاص کشور و حتی دشواری برگزاری برخی رویدادها، قابل توجه است و نشان می‌دهد ظرفیت‌های قانونی می‌توانند بخشی از نیاز زیست‌بوم نوآوری به منابع مالی را تأمین کنند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به ظرفیت‌های قانون جهش تولید دانش‌بنیان در حوزه اقلام راهبردی اشاره کرد و گفت: اگر مجموعه‌ای در یکی از اقلام و حوزه‌های راهبردی تعیین‌شده فعالیت کند و توانمندی آن احراز شود، قانون، ظرفیت‌هایی مانند دانش‌بنیان شدن، استفاده از اعتبار مالیاتی و بهره‌مندی از حمایت‌های صندوق نوآوری و شکوفایی را در اختیار آن قرار می‌دهد.

معاون سیاستگذاری و توسعه معاونت علمی تأکید کرد: فعالان زیست‌بوم نوآوری نباید تأمین مالی را صرفاً در دریافت پول نقد یا جذب سرمایه مستقیم خلاصه کنند؛ چراکه در شرایط اقتصادی موجود، استفاده از ظرفیت‌های قانونی، مجوزها و ابزارهای حمایتی می‌تواند در برخی موارد اثری بیشتر از منابع نقدی در اختیار کسب‌وکارها قرار دهد.

اختیاری با اشاره به ضرورت آشنایی تیم‌های استارتاپی و سرمایه‌گذاران با ظرفیت‌های قانونی موجود گفت: توصیه من به فعالان این حوزه این است که در دوره‌ها و رویدادهای مرتبط، آموزش و آشنایی با قانون جهش تولید دانش‌بنیان و سازوکارهای اجرایی آن را جدی بگیرند؛ چراکه این قانون ظرفیت‌های متنوعی برای تحقیق و توسعه، سرمایه‌گذاری و توسعه فناوری در اختیار بخش خصوصی قرار داده است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: استفاده از سرمایه‌گذاری، صندوق‌ها و منابع نقدی برای توسعه کسب‌وکارهای نوآور ضروری است، اما در شرایط اقتصادی خاص کشور، توجه به ظرفیت‌های قانون جهش تولید دانش‌بنیان و ابزارهایی مانند اعتبار مالیاتی باید به‌عنوان یکی از مسیرهای جدی تأمین مالی نوآوری مورد توجه قرار گیرد.

علیرضا خاکدامن، مدیرعامل موسسه دانش‌بنیان برکت نیز در رویداد «78»  با اشاره به کاهش نرخ رشد تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان در دو سال گذشته گفت: نرخ رشد شرکت‌های دانش‌بنیان طی دو سال گذشته از حدود 12 درصد به حدود 6 درصد رسیده است و این کاهش، در کنار ضرورت توجه به کیفیت شرکت‌ها، نشان می‌دهد که اکوسیستم نوآوری همچنان به تزریق منابع مالی و تقویت سرمایه‌گذاری به‌ویژه در مراحل اولیه، نیاز دارد.

وی با بیان اینکه افزایش تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان می‌تواند به افزایش خروجی‌های اقتصاد دانش‌بنیان کمک کند، اظهار کرد: اگرچه کیفیت‌افزایی اهمیت زیادی دارد و نباید صرفا به داده‌ها و آمار تکیه کرد، اما بخشی از افزایش کیفیت می‌تواند از مسیر افزایش کمیت و تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان حاصل شود.

وی افزود: براساس اعلام صندوق نوآوری و شکوفایی، میزان منابع نقدی تزریق‌شده از سوی این صندوق به اکوسیستم در سال 1404 به‌طور میانگین حدود 10 هزار دلار به هر شرکت می‌رسد؛ رقمی که در بهترین حالت می‌تواند هزینه‌های جاری یک شرکت را برای چند ماه پوشش دهد.  این نشان میدهد حجم منابع مالی که به اکوسیستم تزریق می شود کم است و باید با ابزارهای مختلف و به‌صورت اهرمی وارد اکوسیستم شود.

مدیرعامل این مجموعه دانش‌بنیان با اشاره به اهداف برگزاری رویداد «78» گفت: یکی از اهداف این رویداد، تقدیر از افرادی است که در پروژه ملی «100 استارتاپ» همراهی کرده‌اند و دستاوردهای این پروژه متعلق به مجموعه افرادی است که در آن حضور داشته‌اند. در کنار آن، ارائه گزارش از اتفاقات رخ‌داده در این مسیر و شفاف‌سازی عملکرد نیز می‌تواند به ادامه مسیر و افزایش هم‌افزایی کمک کند.

وی افزود: تقدیر از مسئولان و سرمایه‌گذارانی که در مجموعه «100 استارتاپ» و در کنار این پروژه فعالیت کرده‌اند، از دیگر اهداف این رویداد است، اما شاید مهم‌ترین خروجی آن، دعوت دوباره به شکل‌گیری هم‌افزایی در لایه‌های سید و پری‌سید باشد.

ورود به سرمایه‌گذاری در مراحل اولیه

خاکدامن با اشاره به رویکرد مجموعه دانش‌بنیان خود در حمایت از مراحل ابتدایی شکل‌گیری کسب‌وکارها، گفت: ما در موسسه دانش‌بنیان برکت، در یک سال گذشته این موضوع را در اولویت قرار داده‌ایم و ماموریت خود را تزریق منابع در ابتدای زنجیره اکوسیستم، کمک به تیم‌ها و تقویت آنها می‌دانیم.

وی ادامه داد: در همین راستا، به‌صورت عملی وارد این حوزه شده‌ایم و امیدواریم در کنار فعالان اکوسیستم بتوانیم پوشش ریسک مناسب و اهرم مالی لازم را برای مراحل اولیه سرمایه‌گذاری ایجاد کنیم.

مدیرعامل این مجموعه دانش‌بنیان با اشاره به سرمایه‌گذاری این موسسه در طرح‌های جدید اظهار کرد: در یک سال گذشته در 17 طرح جدید و در مراحل مختلف سرمایه‌گذاری کرده‌ایم که مبالغ آنها از چند میلیارد تا چند ده میلیارد تومان متغیر بوده است و تلاش کرده‌ایم در کنار سرمایه‌گذاری، ابزارهای مختلف مالی را نیز ایجاد کنیم.

وی افزود: ستاد اجرایی دو بانک بزرگ، بانک کارآفرین و بانک پارسیان، دارد و در گام نخست توانسته‌ایم یک خط اعتباری سه‌همتی از این بانک‌ها برای اکوسیستم دانش‌بنیان فعال کنیم. این خط اعتباری می‌تواند به‌عنوان یک ابزار در اختیار حرکت‌ها و طرح‌هایی قرار گیرد که در چنین جمع‌هایی طراحی می‌شوند.

توسعه رویدادهای سرمایه‌گذاری استانی

خاکدامن به برگزاری رویدادهای استانی سرمایه‌گذاری «ما می‌توانیم» نیز اشاره کرد و گفت: در یک سال گذشته و با وجود شرایط دشوار کشور، چهار رویداد استانی با عنوان «ما می‌توانیم» برگزار کرده‌ایم و آخرین رویداد نیز قرار است در پایان این ماه در شیراز برگزار شود.

مدیرعامل موسسه دانش‌بنیان برکت تأکید کرد: کنار هم قرار گرفتن مجموعه‌های مختلف می‌تواند اثرگذاری آنها را افزایش دهد و این امید را در اکوسیستم ایجاد کند که حمایت و سرمایه‌گذاری در لایه‌های اولیه همچنان وجود دارد.

ایجاد دبیرخانه تامین مالی شرکت‌های مستقر در پارک‌ها

خاکدامن در ادامه با اشاره به محدودیت منابع مالی برخی پارک‌های علم و فناوری استانی گفت: یکی از دغدغه‌های مطرح در وزارت علوم، صندوق نوآوری و معاونت علمی این است که بسیاری از پارک‌های استانی، به‌جز بودجه مربوط به مدیریت جاری و روزمره، منابع دیگری برای حمایت از کسب‌وکارها در اختیار ندارند.

وی افزود: در ابتدای دولت، اطلس هزار کسب‌وکار در وزارت علوم تهیه شد که در آن کسب‌وکارهای مختلف دارای آمادگی برای تامین مالی شناسایی شدند. اکنون تلاش می‌کنیم با حمایت معاونت علمی، صندوق نوآوری و وزارت علوم، دبیرخانه تأمین مالی شرکت‌ها و طرح‌های مستقر در پارک‌های علم و فناوری را ایجاد کنیم.

به گفته خاکدامن، در این طرح تلاش می‌شود طرح‌های موجود در استان‌ها از طریق شبکه‌های مختلف استانی فعال و ارزیابی شوند و در ادامه، با کمک سرمایه‌گذاران و فعالان اکوسیستم، متناسب با نیاز هر کسب‌وکار، منابع مالی لازم تأمین شود.

وی خاطرنشان کرد: مجموعه‌های حاکمیتی و دولتی نیز می‌توانند برای اهرمی‌شدن منابع و کنترل ریسک این سرمایه‌گذاری‌ها کمک کنند.

بازآرایی مدل شناسایی و سرمایه‌گذاری «100 استارتاپ»

مدیرعامل این مجموعه دانش‌بنیان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تغییر شرایط اقتصاد دیجیتال و فناوری، از بازآرایی مدل شناسایی و ارزیابی تیم‌ها در پروژه «100 استارتاپ» خبر داد و گفت: رویکرد سرمایه‌گذاری و شناسایی تیم‌ها در پروژه ملی «100 استارتاپ»، متناسب با زمان شکل‌گیری این پروژه، بیشتر بر پلتفرم‌های خدماتی و اقتصاد دیجیتال متمرکز بود، اما اکنون در حال بازآرایی این سیستم هستیم تا متناسب با ظرفیت‌های روز، نگاه خود به سرمایه‌گذاری در مراحل اولیه را به‌روزرسانی کنیم.

خاکدامن با اشاره به تحولات سریع حوزه هوش مصنوعی ادامه داد: اتفاقاتی که در حوزه هوش مصنوعی رخ می‌دهد، شرایط سرمایه‌گذاری را پیچیده‌تر کرده است؛ زیرا ممکن است یک فناوری یا به‌روزرسانی جدید، در مدت کوتاهی ارزش‌گذاری‌ها و چشم‌انداز یک کسب‌وکار را تغییر دهد.

وی افزود: در کنار این موضوع، کمبود داده و برخی محدودیت‌های موجود در کشور نیز از چالش‌های سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود، اما مسائل کشور در حوزه‌هایی مانند انرژی و سلامت می‌توانند به فرصت‌هایی برای ایجاد کسب‌وکار و سرمایه‌گذاری تبدیل شوند.

اعتبار مالیاتی مشوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر/ 100 استارتاپ؛ آغاز مسیر سرمایه‌گذاری بذری در ایران

محمدحسین سجادی‌نیری، رئیس هیأت‌مدیره انجمن سرمایه‌گذاری خطرپذیر کشور در رویداد «78» با اشاره به شکل‌گیری ایده «100 استارتاپ» اظهار کرد: این مجموعه در مقطعی شکل گرفت که کشور هنوز نهاد تخصصی و ساختاریافته‌ای برای سرمایه‌گذاری در مراحل بذری نداشت و حمایت‌ها از این حوزه عمدتا به‌صورت موردی و از سوی معاونت علمی انجام می‌شد.

وی با اشاره به آغاز شکل‌گیری «100 استارتاپ» گفت: در سال 1397، ایده راه‌اندازی این مجموعه مطرح شد و پس از پیگیری‌های زیاد زمینه برای آغاز فعالیت آن فراهم شد. در ادامه نیز مجموعه‌ای از سرمایه‌گذاران و نمایندگان نهادهای مرتبط در شکل‌گیری و توسعه این طرح مشارکت کردند.

100 استارتاپ؛ آغاز یک مسیر جدید در سرمایه‌گذاری بذری

سجادی‌نیری با بیان اینکه «100 استارتاپ» در آن مقطع یک تحول جدی در حوزه سرمایه‌گذاری بذری محسوب می‌شد، افزود: در آن زمان شتاب‌دهنده‌ها در ابتدای مسیر شکل‌گیری بودند و رویدادهایی مانند استارتاپ‌ویکند، استارتاپ‌گرایند و هکاتون‌ها بیشتر ماهیت استارتاپی داشتند و هنوز رویدادهای سرمایه‌گذاری به شکل گسترده در کشور شکل نگرفته بود.

به گفته وی، یکی از اتفاقات مهم «100 استارتاپ»، برگزاری رویدادهای سرمایه‌گذاری در شهرهای مختلف کشور بود؛ به‌گونه‌ای که در بسیاری از شهرها برای نخستین‌بار رویدادی با محوریت سرمایه‌گذاری در مرحله بذری برگزار شد.

رئیس هیات‌مدیره انجمن سرمایه‌گذاری خطرپذیر کشور، گستردگی جغرافیایی را یکی دیگر از ویژگی‌های این مجموعه دانست و گفت: بخش قابل توجهی از حمایت‌ها و دسترسی‌ها در آن دوره در تهران متمرکز بود، اما «100 استارتاپ» توانست این فعالیت‌ها را به مراکز استان‌ها و شهرهای مختلف نیز منتقل کند.

تنوع حوزه‌های سرمایه‌گذاری

سجادی‌نیری تنوع موضوعی را از دیگر ویژگی‌های این مجموعه عنوان کرد و افزود: در آن مقطع بسیاری از رویدادهای استارتاپی عمدتا بر اقتصاد دیجیتال و ایده‌های فناورانه متمرکز بودند، اما «100 استارتاپ» حوزه‌های متنوع‌تری از جمله صنایع خلاق، صنایع دستی، بازی و سرگرمی، نوآوری اجتماعی و آموزش را نیز مورد توجه قرار داد.

وی ادامه داد: ورود نهادهای تخصصی به برخی از این حوزه‌ها نیز به شکل‌گیری رویدادهای تخصصی‌تر کمک کرد و این تنوع موضوعی در کنار گستردگی جغرافیایی، تجربه‌ای متفاوت در فضای سرمایه‌گذاری کشور ایجاد کرد.

به گفته سجادی‌نیری، گردهم‌آوردن مجموعه‌ای از سرمایه‌گذاران نیز از دیگر اتفاقات مهم این مسیر بود و در هر یک از رویدادها، گروه‌هایی از سرمایه‌گذاران متناسب با موضوع و حوزه فعالیت گرد هم می‌آمدند.

رئیس هیأت‌مدیره انجمن سرمایه‌گذاری خطرپذیر کشور در ادامه، یکی از درس‌آموخته‌های این مسیر را ضرورت ارتباط مستمر با سرمایه‌گذاران عنوان کرد و گفت: لازم است تعامل با سرمایه‌گذاران محدود به زمان جذب سرمایه نباشد و مجموعه‌ها ضمن گزارش‌دهی منظم، سرمایه‌گذاران جدید را نیز شناسایی و با آنها ارتباط برقرار کنند.

وی افزود: اعتماد سرمایه‌گذاران و قرار گرفتن یک مجموعه در جایگاه محور، مسئولیت‌هایی نیز ایجاد می‌کند و باید ارتباط با سرمایه‌گذاران، ارائه گزارش عملکرد و پیگیری مستمر این ارتباط‌ها به‌عنوان بخشی از فعالیت مجموعه مورد توجه قرار گیرد.

ساختارمند شدن «100 استارتاپ»

سجادی‌نیری همچنین شکل‌گیری ساختار مشخص برای «100 استارتاپ» را اقدامی موثر در ادامه مسیر این مجموعه دانست و اظهار کرد: این مجموعه برای مدت زیادی ساختار مشخصی نداشت، اما اکنون با شکل‌گیری شرکت و مشخص شدن مسئولیت‌ها، امکان ساختاردهی و پوشش بهتر فعالیت‌ها فراهم شده است.

ورود به حوزه‌های جدید و استفاده از ظرفیت قانون

رئیس هیأت‌مدیره انجمن سرمایه‌گذاری خطرپذیر کشور، ورود به حوزه‌های جدید، شناسایی سرمایه‌گذاران جدید و توجه به نیازهای کشور را از الزامات ادامه این مسیر دانست و بر استفاده از ظرفیت‌های قانونی برای تقویت سرمایه‌گذاری خطرپذیر تاکید کرد.

سجادی‌نیری گفت: ظرفیت‌های قانون جهش تولید دانش‌بنیان می‌تواند به تقویت سرمایه‌گذاری خطرپذیر در مراحل پیش‌بذری، بذری و مراحل ابتدایی کمک کند و در استان‌های کمتر برخوردار نیز زمینه توسعه این سرمایه‌گذاری‌ها را فراهم آورد.

وی افزود: باید بررسی شود که ظرفیت‌های این قانون چگونه می‌تواند در حوزه‌هایی که لزوما پیچیدگی فناورانه ندارند نیز مورد استفاده قرار گیرد؛ به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند نوآوری اجتماعی و صنایع خلاق که نیازمند حمایت و سازوکارهای متناسب هستند.

اعتبار مالیاتی؛ مشوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر

سجادی‌نیری در پایان با اشاره به شرایط اقتصادی کشور اظهار کرد: در شرایط موجود که کشور بیش از هر چیزی به امید نیاز دارد، مهم‌ترین مکانیزم و مشوق برای سرمایه‌گذاری خطرپذیر، اعتبار مالیاتی است.

وی تاکید کرد: باید از این ابزار به‌درستی استفاده کرد تا سرمایه‌گذاری خطرپذیر بتواند از شرایط دشوار فعلی عبور کند و زمینه برای شکل‌گیری دوره‌ای همراه با موفقیت و توسعه فراهم شود.

پایان پیام/