سمعک بینی؛ ابداع جدید پژوهشگران می‌تواند حس بویایی را به افراد بازگرداند

حس بویایی یکی از پیچیده‌ترین حواس انسان است اما هنوز به خوبی درک نشده است. در حالی که برای درمان مشکلات شنوایی، سمعک یا ایمپلنت حلزونی و برای مشکلات بینایی، لنز یا جراحی وجود دارد، درمان استانداردی برای کاهش حس بویایی در دسترس نیست و این موضوع، زندگی میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار داده است. دانشمندان تازه درحال درک نحوه‌ی سازمان‌دهی بویایی در مغز و بدن هستند و علت دقیق و نحوه‌ی از دست دادن حس بویایی در برخی افراد، همچنان مبهم است.

برخی محققان با ساخت بینی‌های بیونیک و ایمپلنت‌هایی که پالس‌های الکتریکی را به سیستم بویایی ارسال می‌کنند، به دنبال بازیابی حس بویایی هستند، اما کای ژائو، پژوهشگر دانشگاه ایالتی اوهایو روش متفاوتی را دنبال می‌کند: دستگاه‌های پوشیدنی که به هدایت جریان هوا در بینی به سمت ناحیه‌ی بویایی کمک می‌کنند.

فقط کسری از هوایی که از طریق بینی تنفس می‌کنیم، به شکاف بویایی می‌رسد؛ شکاف بویایی، جایی در داخل بینی است که پیاز بویایی (ساختاری در مغز جلویی که سیگنال‌های بویایی را پردازش می‌کند) در آن قرار دارد.

به گزارش ساینتیفیک آمریکن، در مارس ۲۰۲۵، ژائو و همکارانش نتایج اولین نمونه‌های اولیه‌ی خود را در مجله BMC Medicine منتشر کردند. آن‌ها دو دستگاه ساختند: یک دوشاخه‌ی فومی بینی و یک گیره مشابه آنچه شناگران هماهنگ استفاده می‌کنند.

هر دو وسیله طوری طراحی شده‌اند که رسیدن بو به ناحیه‌ی بویایی در بینی را راحت‌تر کنند. دوشاخه‌ی فومی با باز کردن مسیر جریان هوا، بو را به عمق بینی هدایت می‌کند. اما گیره‌ی بینی برعکس عمل می‌کند؛ با فشردن و باریک کردن دریچه‌ی بینی، جریان هوا را کنترل می‌کند تا بو بهتر به ناحیه‌ی حسگرها برسد.

پس از موفقیت اولیه، تیم تحقیقاتی با استفاده از چاپ سه‌بعدی، نمونه‌های اولیه را بهبود داده است تا دستگاه‌ها مؤثرتر عمل کنند و به بیماران کمک بیشتری کنند. جدیدترین نتایج این تلاش‌ها در آوریل ۲۰۲۶ به جامعه‌ی علمی ارائه شد.