فیلم کوتاه «سلول»؛ روایت ۴ زن در اسارت، تقابل امید و ناامیدی

به گزارش خبرگزاری رزنیوز به نقل از مهر، زهرا ترکمنلو نویسنده فیلم کوتاه «سلول» که در چهل و سومین جشنواره فیلم کوتاه تهران حضور دارد، درباره ایده نوشتن این فیلمنامه گفت: حدود ۲ سال پیش بود که بحث ایده‌پردازی و نگارش فیلمنامه «سلول» آغاز شد. در آن مقطع، به دنبال ایده‌ای جدید برای ساخت فیلم بودم و بیشتر ذهنیتم به سمت موضوع دفاع مقدس، جنگ و ضدجنگ و فضاهای مرتبط با آن گرایش داشت.

وی افزود: نکته دیگری که در نوشته‌های من وجود دارد، حفظ نگاه زنانه در تمامی آثارم است. در فیلم‌هایی که ساخته‌ام و فیلمنامه‌هایی که نوشته‌ام، همواره دغدغه‌ای زنانه، فارغ از موضوع اثر مطرح بوده است. در واقع، از آنجا که جنسیت و دنیای خودم را بهتر می‌شناسم، می‌توانم جهان آن را نیز بهتر خلق کنم و در حال حاضر، مسیرم را با همین رویکرد ادامه می‌دهم.

ترکمنلو ادامه داد: به دنبال ایده‌ای بودم که بتواند موضوع زنان را در موقعیتی مانند جنگ یا دفاع مقدس، یا هر فضای مشابه دیگری، مطرح کند. در واقع، بیشتر به دنبال زاویه‌ای بودم که پیش‌تر به آن پرداخته نشده باشد و بتوان از منظری تازه به آن نگاه کرد. کتاب های زیادی در این حوزه خواندم که در این میان، کتاب «من زنده‌ام» نوشته خانم معصومه آباد توجهم را جلب کرد. پس از مطالعه این کتاب، به نظرم رسید که می‌توان داستانی را با برداشتی آزاد از آن به تصویر کشید.

وی افزود: هنگام مطالعه کتاب، متوجه شدم که 4 نفر از زنان ایرانی در دوران جنگ با عراق به اسارت گرفته شده‌اند. این موضوع برای من بسیار تازگی داشت. پس از خواندن کتاب، احساس کردم ایده‌ای که به ذهنم رسیده بود و نوع نگاهی که در پی آن بودم، می‌تواند در روایت مقاومت این زنان در موقعیت اسارت نمود پیدا کند؛ مقاومتی که می‌تواند نماد هر نوع اسارتی باشد و از چارچوب موضوع جنگ فراتر برود.

این فیلمساز تاکید کرد: متوجه شدم که این موضوع قابلیت تعمیم بسیار زیادی دارد و می‌توان آن را بسط داد و به مفاهیمی جهان‌شمول رسید. از سوی دیگر، قالب فیلم کوتاه نیز به دلیل محدودیت زمانی، معمولا برشی از یک زندگی یا روایتی مشخص را به تصویر می‌کشد. من تلاش کردم این برش را بر تقابل امید و ناامیدی متمرکز کنم؛ تقابلی که در ۲ شخصیت اصلی داستان شاهد آن هستیم. ایده فیلم به این صورت شکل گرفت و در ادامه، برخی جزئیات، عناصر و احساساتی از کتاب برداشت شد اما بخش عمده آن از نگاه شخصی من عبور کرد و با دیدگاه خودم شکل گرفت تا در نهایت به فیلمنامه‌ای تبدیل شود که اکنون در اختیار داریم.

وی یادآور شد: نکته قابل توجه دیگر علاوه بر مقاومت این بانوان، میزان تاب‌آوری آنها در آن موقعیت بود. همچنین، واکنش مردان ایرانی در بیرون از آن سلول برای من اهمیت داشت؛ مردانی که تلاش می‌کردند به هر شکل ممکن، حتی با به خطر انداختن جان خود یا اعتصاب غذا، زمینه رهایی و آزادی این زنان را فراهم کنند. به نظرم، این موضوع در ابعاد کلان‌تر و در ارتباط با مفاهیم گسترده‌تر نیز نمادی بسیار درست و جذاب بود و علاقه داشتم که حتماً به آن بپردازم.

ترکمنلو درباره نگارش فیلمنامه گفت: در شخصیت‌پردازی‌ها، بیشتر تلاش کردم به این جنبه‌ها توجه کنم. البته من خودم فیلمساز هستم و از همان ابتدا که نگارش فیلمنامه را آغاز کردم، اساساً آن را با این هدف می نوشتم که خودم فیلم را بسازم. در ادامه، شرایط به‌گونه‌ای پیش رفت که امکان ساخت آن فراهم شد و خانم عرفانه کریمی نیز تصمیم گرفتند روی این اثر کار کنند. به‌هرحال، خواست خدا بود که این اتفاق بیفتد.

این نویسنده فیلم کوتاه ادامه داد: وقتی یک فیلمساز مؤلف نگارش فیلمنامه را آغاز می‌کند، ابتدا تصویر را در ذهن خود می‌بیند و سپس آن را می‌نویسد. همین فرایند باعث شکل‌گیری جزئیات مختلفی در متن می‌شود. حتی در این شیوه از نگارش، ممکن است ناخودآگاه عناصری از میزانسن و دکوپاژ نیز وارد فیلمنامه شوند. من هم تلاش کردم در نسخه‌ای که در نهایت قرار شد ویرایش و به خانم کریمی ارائه شود، این موارد را تا حد امکان کاهش دهم.

وی با بیان اینکه جزئیات تصویری برایش اهمیت بسیاری داشت، گفت: معتقدم اگر فیلمساز پیش از نوشتن نتواند تصاویر را در ذهن خود مجسم کند، عملاً نمی‌تواند از دل کلمات، تصاویری خلق کند که از حس‌وحال برخوردار باشند. من تلاش می‌کنم پیش از نوشتن، حس‌وحال شخصیت‌هایی را که خلق می‌کنم، خودم تجربه کنم. سعی می‌کنم خودم را جای آنها بگذارم و تصور کنم اگر در موقعیت آن شخصیت بودم، چه واکنشی نشان می‌دادم، با چه لحنی پاسخ می‌دادم و از نظر روحی در چه وضعیتی قرار داشتم. این رویکرد باعث می‌شود شخصیت‌ها با جزئیات بیشتری شکل بگیرند و پرداخته شوند. هنگامی که شخصیت‌ها با چنین دقتی پرداخت می‌شوند، این جزئیات به‌طور طبیعی در رفتار آنها و روند روایت نیز نمود پیدا می‌کنند و به اثر، حس‌وحال و ظرافت‌های بیشتری می‌بخشند.

کارگردان فیلم کوتاه «صونا» در پایان درباره نحوه همکاری خود با عرفانه کریمی، کارگردان فیلم گفت: در مقطعی، برای حضور در یک جلسه پیچینگ دعوت شده بودیم و در آنجا خانم کریمی را که از دوستانم هستند، دیدم. متوجه شدم که او به دنبال یک فیلمنامه است. من ذاتا از آن دسته افرادی نیستم که فیلمنامه‌های نوشته‌شده و ساخته‌نشده زیادی داشته باشم؛ معمولا آثاری را می‌نویسم که خودم قصد ساخت آنها را دارم. در آن دیدار، خانم کریمی درباره موضوع فیلمنامه و اینکه به دنبال ایده و فیلمنامه‌ای در چنین فضایی هستند، صحبت کردند. پس از خواندن فیلمنامه به‌شدت از آن استقبال کردند و پس از آن، یکی دو بار دیگر روی متن کار کردم و آن را ویرایش کردم تا به استاندارد لازم برسد.

فیلم کوتاه «سلول» به کارگردانی عرفانه کریمی و تهیه‌کنندگی سعید هنرمند در چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه روایتی از زنانی است که بخشی از عمر خود را پشت دیوارهای اسارت جا گذاشته‌اند.

۵۹۲۴۳