«گروومینگ»؛ شکار تدریجی برای سوءاستفاده جنسی از کودک

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری رز نیوز به نقل از تسنیم، والدسی اورکیزا، دبیرکل سازمان بین‌المللی پلیس جنایی (اینترپل)، به مناسبت روز جهانی همکاری پلیس سازمان ملل متحد در هفتم سپتامبر، بر ضرورت تقویت همکاری‌های فرامرزی برای مقابله با سوءاستفاده و بهره‌کشی جنسی از کودکان تأکید کرد. این فراخوان در شرایطی مطرح شده است که شناسایی قربانیان، کشف هویت مجرمان و پیگیری شبکه‌هایی که فعالیت آن‌ها از مرزهای ملی عبور می‌کند، به یکی از چالش‌های مهم نهادهای مجری قانون تبدیل شده است.

اورکیزا سوءاستفاده و بهره‌کشی جنسی از کودکان را از هولناک‌ترین و پیچیده‌ترین جرایم برای مجریان قانون توصیف کرده و بر این نکته تأکید کرده است که همکاری بین‌المللی می‌تواند شناسایی قربانیان را تسریع کند، مانع ادامه فعالیت مجرمان شود و از تبدیل مرزهای ملی به مانعی در مسیر حمایت از کودکان و تحقق عدالت جلوگیری کند.

«گرومومینگ» چیست؟

در بسیاری از پرونده‌های سوءاستفاده، خطر با ربایش ناگهانی یا تهدید آشکار آغاز نمی‌شود؛ بلکه ممکن است از فرآیندی تدریجی شکل بگیرد که در آن فرد آزارگر با جلب اعتماد کودک و ایجاد وابستگی عاطفی، زمینه سوءاستفاده را فراهم می‌کند. این روش که «گروومینگ» نام دارد، می‌تواند در فضای واقعی یا مجازی رخ دهد و در برخی موارد، خانواده و محیط پیرامون کودک را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

آزارگر ممکن است در آغاز فردی مهربان، حامی یا قابل‌اعتماد به نظر برسد و با توجه ویژه، تعریف و تمجید، هدیه یا کمک مالی، رابطه‌ای نزدیک با کودک ایجاد کند. در فضای آنلاین، این توجه ممکن است با خرید اعتبار بازی، ارسال هدیه دیجیتال یا گفت‌وگوهای طولانی در شبکه‌های اجتماعی و بازی‌های اینترنتی همراه باشد. هدف همیشه از ابتدا آشکار نیست؛ اما در برخی پرونده‌ها، رابطه به‌تدریج به سمت درخواست اطلاعات خصوصی، تصاویر شخصی یا پنهان کردن ارتباط از خانواده سوق پیدا می‌کند.

مرحله بعدی می‌تواند شامل تلاش برای منزوی کردن کودک از والدین و دوستان، القای بی‌اعتمادی به اطرافیان یا عادی‌سازی رفتارهای نامناسب باشد. پس از به‌دست آوردن اطلاعات یا تصاویر خصوصی، برخی مجرمان از تهدید به انتشار آن‌ها برای وادار کردن کودک به ارسال محتوای بیشتر یا انجام خواسته‌های دیگر استفاده می‌کنند. این نوع تهدید که «باج‌گیری جنسی» یا «سکستورتیشن» نامیده می‌شود، می‌تواند قربانی را گرفتار ترس، شرم و احساس گناه کند و مانع درخواست کمک شود.

گروومینگ الزاماً به این معنا نیست که هر فرد مهربان یا هر ارتباط آنلاین مشکوک است؛ تشخیص خطر باید بر اساس مجموعه رفتارها و شرایط انجام شود. بااین‌حال، درخواست مکرر برای مخفی نگه داشتن رابطه، اصرار بر ارسال تصاویر خصوصی، تهدید، تلاش برای قطع ارتباط کودک با خانواده یا ارائه هدیه‌های نامتعارف از سوی فردی که هویت و ارتباط او با کودک روشن نیست، می‌تواند زنگ خطری جدی باشد.

نشانه‌های احتمال درگیر شدن کودک

تغییر ناگهانی رفتار، اضطراب غیرعادی هنگام دریافت پیام، گوشه‌گیری، افت تحصیلی، مخفی‌کاری شدید یا دریافت هدایا و پول‌هایی که منشأ آن‌ها مشخص نیست، ممکن است نشانه وجود یک مشکل باشد؛ اما هیچ‌یک از این رفتارها به‌تنهایی اثبات‌کننده سوءاستفاده نیست. مهم آن است که خانواده به‌جای واکنش شتاب‌زده یا تنبیه کودک، فضایی امن برای گفت‌وگو فراهم کند و در صورت مشاهده نشانه‌های جدی، از متخصصان و نهادهای مسئول کمک بگیرد.

آموزش متناسب با سن درباره حریم خصوصی، مرزهای بدن، امنیت دیجیتال و نحوه برخورد با درخواست‌های نامناسب، از اقدامات پایه‌ای پیشگیری است. کودکان باید بدانند هیچ فردی حق ندارد آنان را برای ارسال تصاویر خصوصی تحت فشار قرار دهد یا از آن‌ها بخواهد رابطه‌ای آزاردهنده را به‌عنوان راز پنهان کنند.

در عین حال، والدین باید به فرزندان اطمینان دهند که در صورت مواجهه با تهدید یا فریب، می‌توانند بدون ترس از سرزنش یا محرومیت از وسایل ارتباطی، موضوع را مطرح کنند.

نظارت آگاهانه بر استفاده از اینترنت، شناخت بازی‌ها و برنامه‌های مورد استفاده کودکان و بهره‌گیری متناسب از ابزارهای کنترل والدین نیز می‌تواند به کاهش خطر کمک کند. این نظارت، با بازرسی دائمی و برخورد پلیسی با کودک تفاوت دارد؛ هدف آن ایجاد تعادل میان حفظ حریم خصوصی، اعتماد متقابل و حفاظت از کودک است.

اگر کودکی مورد تهدید یا باج‌گیری قرار گرفت، مهم است که مسئولیت جرم بر دوش او گذاشته نشود. خانواده باید از سرزنش، تهدید یا انتشار دوباره تصاویر خودداری کند، شواهد مرتبط را تا حد امکان بدون بازنشر محتوای آسیب‌زا حفظ کند و موضوع را از مسیرهای رسمی گزارش دهد.

در صورت خطر فوری، تماس با نهادهای امدادی و انتظامی محل ضروری است. هرگونه اقدام برای شناسایی یا مواجهه مستقیم با فرد مظنون نیز باید با توجه به امنیت کودک و راهنمایی نهادهای مسئول انجام شود.

مقابله مؤثر؛ از شناسایی مجرم تا حمایت پایدار از قربانی

مقابله با سوءاستفاده جنسی از کودکان فقط با افزایش بازداشت‌ها یا حذف محتوا از اینترنت به نتیجه نمی‌رسد. شناسایی قربانی، جلوگیری از تکرار آسیب، دسترسی به خدمات درمانی و روانی، حمایت حقوقی و پیگیری قضائی از اجزای مکمل یک پاسخ مؤثر هستند. در مواردی که شبکه‌های مجرمانه در چند کشور فعالیت می‌کنند، هماهنگی میان پلیس، دادستانی‌ها، نهادهای حمایت از کودک و شرکت‌های فناوری نیز ضروری است.

در کنار پیگیری مجرمان، باید از قربانیان در برابر انگ اجتماعی و افشای هویت محافظت شود. انتشار نام، تصویر یا اطلاعاتی که امکان شناسایی کودک را فراهم کند، می‌تواند آسیب‌های تازه‌ای ایجاد کند و روند بازگشت او به زندگی عادی را دشوار سازد. همچنین، آمارهای رسمی باید به‌گونه‌ای ارائه شوند که تفاوت میان گزارش اولیه، پرونده بررسی‌شده، قربانی شناسایی‌شده و فرد محکوم‌شده روشن باشد.

سلبریتی‌های کودک‌آزار آمریکا؛‌ از هنرمند و ورزشکار تا رئیس‌جمهور

پرونده‌های پرسر‌وصدا در آمریکا نیز بارها توجه عمومی را به امکان سوءاستفاده از موقعیت، شهرت یا اعتماد اجتماعی جلب کرده‌اند. از جمله این پرونده‌ها، پرونده دنیس هسترت، رئیس پیشین مجلس نمایندگان آمریکا، است که در ارتباط با پرداخت‌های پنهانی به فردی که او را به سوءرفتار جنسی در گذشته متهم کرده بود، در سال 2016 محکوم شد.

ری هولمبرگ، سناتور پیشین ایالت داکوتای شمالی، نیز در پرونده‌ای مرتبط با سفر برای سوءاستفاده جنسی از یک کودک در خارج از آمریکا به جرم خود اقرار کرد و به زندان محکوم شد.

آر.کلی، خواننده آمریکایی، در پرونده‌های فدرال به جرایم مرتبط با سوءاستفاده و قاچاق جنسی محکوم شد.

مارک سالینگ، بازیگر سریال «گلی»، نیز پیش از مرگ خود در سال 2018 به نگهداری تصاویر سوءاستفاده جنسی از کودکان اقرار کرده بود. 

پرونده لری نصار، پزشک پیشین تیم ژیمناستیک آمریکا و دانشگاه ایالتی میشیگان، نیز نشان داد چگونه سوءاستفاده از جایگاه حرفه‌ای و اعتماد قربانیان می‌تواند برای سال‌ها ادامه یابد. او به دلیل ارتکاب جرایم جنسی علیه دختران و زنان جوان به احکام طولانی‌مدت زندان محکوم شد.

این پرونده، علاوه بر مسئولیت فرد مرتکب، پرسش‌هایی جدی درباره سازوکارهای گزارش‌دهی، رسیدگی به شکایت‌ها و پاسخ‌گویی نهادهایی مطرح کرد که امکان دسترسی او به قربانیان را فراهم کرده بودند.

پرونده جفری اپستین و محکومیت گیسلین مکسول نیز از نمونه‌های برجسته پرونده‌های مرتبط با بهره‌کشی جنسی از دختران نوجوان در آمریکا است. اپستین در سال 2019 با اتهامات فدرال مرتبط با قاچاق جنسی افراد زیر سن قانونی روبه‌رو شد و پیش از محاکمه در زندان جان باخت؛ بنابراین، اتهامات پرونده فدرال او به صدور حکم نهایی منجر نشد.

مکسول در پرونده‌ای جداگانه به جرایم مرتبط با جذب و بهره‌کشی جنسی از دختران نوجوان محکوم شد. ارتباطات اجتماعی اپستین با افراد سرشناس، توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرد.

با توجه به اسناد دادگاه، افشاگری‌های رسانه‌ای و شهادت‌های ثبت‌شده، اسم افراد سرشناس متعددی از جمله دونالد ترامپ در ارتباط با این پرونده مطرح شده است.

ترامپ و اپستین از اواخر دهه 1980 تا اوایل دهه 2000 میلادی روابط اجتماعی و دوستی نزدیک داشتند. هر دو در منطقه پالم‌بیچ فلوریدا حضور فعال داشتند و در مهمانی‌ها، کلوپ‌های اختصاصی (مانند مارالاگو ترامپ) و رویدادهای اجتماعی مشترک دیده می‌شدند.

ترامپ در مصاحبه‌ای با مجله New York Magazine در سال 2002 درباره اپستین گفت: «من جف را 6 سال است که می‌شناسم. او آدم فوق‌العاده‌ای است. رفتن با او خیلی خوش می‌گذرد. حتی گفته می‌شود که او هم مثل من عاشق زنان زیباست و بسیاری از آن‌ها در رده سنی جوان‌تر هستند. شک ندارم جف از زندگی اجتماعی‌اش لذت می‌برد.»

بر اساس گزارش‌های متعدد و شهادت‌های بعد، ارتباط ترامپ و اپستین حدود سال 2004 به دلایل کاری و شخصی به تیرگی گرایید و قطع شد.

هشدار اینترپل بار دیگر نشان می‌دهد که سوءاستفاده و بهره‌کشی جنسی از کودکان، مسئله‌ای فراتر از یک کشور، یک بستر اینترنتی یا یک گروه اجتماعی است. گسترش ابزارهای ارتباطی، سهولت انتقال محتوا و امکان فعالیت فرامرزی شبکه‌های مجرمانه، مقابله با این پدیده را پیچیده‌تر کرده است؛ اما همکاری پلیسی، تبادل اطلاعات، پاسخ‌گویی پلتفرم‌ها، آموزش عمومی و حمایت بی‌قیدوشرط از قربانیان می‌تواند دامنه آسیب را کاهش دهد.

معیار موفقیت در این مسیر تنها شمار پرونده‌های ثبت‌شده یا افراد بازداشت‌شده نیست، بلکه توانایی نظام‌های حمایتی و قضائی در شناسایی به‌موقع کودکان، متوقف کردن سوءاستفاده و فراهم کردن امکان بازگشت امن آنان به زندگی عادی نیز اهمیت اساسی دارد.

انتهای پیام/