کوثر؛ نه فقط نهری در بهشت/ایستادگی در شرایطی که نخبگان سکوت کردند

خبرگزاری رز نیوز به نقل از تسنیم _ گروه فرهنگی: سوره­ کوثر کوتاه‌ترین سوره­ قرآن است، اما در عین کوتاهی یکی از ژرف‌ترین پیام‌های تاریخی و معنوی را در خود جای داده است. إِنَّا أَعْطَیْنَاکَ الْکَوْثَرَ؛ ما به تو کوثر عطا کردیم. مفسران شیعه، کوثر را نه صرفاً نهری در بهشت، بلکه نماد فراوانی و امتداد می‌دانند، امتدادی که در وجود حضرت فاطمه زهرا(س) تجسم یافته است. کوثر یعنی آن‌چه قطع نمی‌شود، آن‌چه نسل به نسل جریان دارد، آن‌چه دشمنان می‌خواستند با قطع نسل پیامبر پایانش دهند، اما خداوند آن را جاودانه ساخت.

 فاطمه، کوثر پیامبر است، نه فقط دختری که نسل ایشان را ادامه می‌دهد، بلکه حامل ایده‌ای است که حق را از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌کند و پیوستگی نسلی در اندیشه­ی فاطمی، صرفاً تداوم خون و نسب نیست، بلکه این پیوستگی، تداوم مسئولیت است.

حضرت فاطمه(س) در خانه‌ای پرورش یافت که رسالت را با گوشت و پوست تجربه کرده بود. ایشان شاهد بود که چگونه حق، حتی پس از رحلت پیامبراکرم(ص) در معرض تحریف و غصب قرار می‌گیرد. از هیمن رو، خطبه­ی  فدکیه نه یک دادخواهی شخصی، بلکه اعلامیه‌ای تاریخی درباره­ی  استمرار رسالت است و ایشان در آن خطبه نشان دادند که اگر نسل حق‌طلب خاموش شود، ظلم نهادینه می‌گردد. بنابراین، ایستادگی وی در برابر ظلم، ایستادگی برای حفظ پیوستگی حقیقت بود، پیوستگی‌ای که اگر قطع می‌شد، تاریخ به سود قدرت‌طلبان بازنویسی می‌شد.

امروزه ایده­ پیوستگی نسلی در صحنه ایران، معنایی تازه یافته و مردم ایران در برابر ظلم به مثابه امتداد همان ایستادگی فاطمی ظاهر شده‌اند. وقتی نسلی از جوانان، زنان و مردان در خیابان‌ها و فضای عمومی هزینه­ی حقیقت‌گویی را می‌پذیرند، در واقع کوثر را زنده نگه می‌دارند. از این منظر، ایام فاطمیه نشان داد که حتی در شرایطی که قدرت رسمی در دست ظلم است، می‌توان با سخن، حضور و با امتناع از سکوت مسیر حق را باز نگه داشت و این همان الگویی است که امروز در ایستادگی مردم ایران دیده می‌شود یعنی امتناع از فراموشی، امتناع از تسلیم و اصرار بر انتقال تجربهی مقاومت به نسل بعد است.

کوثر، ایده­‌ ضدقطع است، چون دشمنان پیامبر(ص) می‌خواستند با تمسخر ابتر بودن ایشان، نسلش را پایان‌یافته اعلام کنند، اما خداوند با اعطای کوثر این ادعا را باطل کرد. حضرت فاطمه(س) نشان داد نه تنها نسل پیامبر اکرم(ص) را ادامه داد، بلکه با تربیت حسن و حسین(ع)، الگویی از مقاومت را در تاریخ تثبیت کرد که کربلا یکی از قله‌های آن است. از همین رو، امروز کسانی که می‌کوشند صدای مردم ایران را خاموش کنند یا تاریخ مقاومت را تحریف نمایند، همان منطق قطع را دنبال می‌کنند، اما نمی­دانند که ایده­ی کوثر می‌گوید، حق حتی اگر در یک نسل تحت فشار قرار گیرد، در نسل بعد سربرمی‌آورد و  ایستادگی مردم ایران در برابر ظلم، تجسم همین سر برآوردن است سربرآوردنی که ریشه در حضرت فاطمه(س) دارد.

پیوستگی نسلی در فاطمیه، مسئولیتی دوسویه استف از یک سو؛ نسل پیشین باید میراث حق را به درستی منتقل کند و از سوی دیگر، نسل جدید باید آن میراث را نه به صورت تقلید کور، بلکه با فهم و بازآفرینی زنده نگه دارد. از همین رو، حضرت فاطمه (س) این مسئولیت را با تمام وجود پذیرف، چرا که نه تنها از حق خود دفاع کرد، بلکه با سخن و عمل نشان داد که زن می‌تواند حامل اصلی انتقال حقیقت باشد. همچنین در ایران امروز هم زنان نقش محوری در ایستادگی داشته‌اند، البته این نقش، تصادفی نیست، بلکه بازتاب همان الگویی است که حضرت فاطمه(س) بنیان نهاد یعنی زن نه حاشیه­ی تاریخ، بلکه محور پیوستگی حق است.

رسانه و فضای عمومی امروز می‌توانند این ایده را تقویت یا تضعیف کنند، چرا که اگر روایت فاطمیه تنها به سوگواری عاطفی محدود شود، ایده­ی پیوستگی نسلی کم‌رنگ می‌گردد. اما اگر فاطمه (س) به عنوان نماد امتداد حق و مقاومت در برابر ظلم معرفی شود، نسل امروز می‌تواند خود را بخشی از آن زنجیره ببیند. مردم ایران که در برابر ظلم ایستاده‌اند، در واقع کوثر را در عمل تفسیر می‌کنند که می­گویند ما ابتر نیستیم، ما امتداد هستیم. این امتداد نه شعار، بلکه تجربه­ی زیسته‌ای است که هزینه دارد و دقیقاً به همین دلیل اصیل است.

حضرت فاطمه(س) در شرایطی ایستاد که بسیاری از نخبگان سکوت کرده بودند. وی نشان داد پیوستگی نسلی بدون شجاعت ممکن نیست و امروز هم ایستادگی مردم ایران در برابر ظلم، نیازمند همان شجاعت است، شجاعتی که از فاطمه(س) سرمشق گرفته و به نسل‌های آینده منتقل می‌شود.

کوثر یعنی این‌که حتی اگر امروز صدایی خاموش شود، فردا صدای دیگری برمی‌خیزد. این منطق، نقطه­ی مقابل منطق قدرت‌طلبان است که می‌کوشند با سرکوب یک نسل، تاریخ را پایان‌یافته اعلام کنند. از همین رو، ایده­ی پیوستگی نسلی به معنای پیوند گذشته و آینده است، یعنی حضرت فاطمه(س)گذشته نبوی را به آینده­ی حسینی متصل کرد و مردم ایران امروز نیز با ایستادگی خود، گذشته­ی فاطمی را به آینده‌ای که هنوز نوشته نشده پیوند می‌زنند. بنابراین این پیوند، هویت‌ساز است، چرا که نسلی که خود را امتداد فاطمه زهرا (س) بداند، دیگر خود را تنها و منقطع نمی‌بیند، بلکه وی بخشی از زنجیره‌ای است که از مدینه تا امروز ادامه دارد و ظلم را در هر عصر به چالش می‌کشد.

در نهایت، کوثر دعوتی به امتداد مسئولانه است. حضرت فاطمه(س) این دعوت را با تمام وجود پاسخ داد و با ایستادگی مقابل ظلم الگویی جاودانه بر جای گذاشت. از همین رو، مردم ایران امروز با ایستادگی خود در برابر ظلم، همان دعوت را دوباره زنده کرده‌اند، و این ایستادگی عمیق‌ترین شکل پیوستگی با حضرت فاطمه(س) آن است.

بنابراین، کوثر همچنان جاری است؛ تا زمانی که نسلی باشد که حق را بر قدرت و ایستادگی را بر سکوت ترجیح دهد.

انتهای پیام/