خرید قسطی زیر سایه تورم؛ رشد ۵۸۰ درصدی سفارش‌های چهارقسطه در ایران

افزایش قیمت کالاها و کاهش قدرت خرید، پرداخت یک‌جای هزینه‌ها را برای بسیاری از خانوارهای ایرانی دشوار کرده است. در چنین شرایطی، خرید اعتباری و اقساطی به یکی از راه‌های تامین نیازهای روزمره تبدیل شده؛ روشی که به خریدار اجازه می‌دهد کالای موردنیازش را امروز تهیه کند و هزینه آن را بعداً بپردازد.

گزارش «صنعت BNPL ایران به روایت اسنپ‌پی» تصویری از وضعیت این بازار در ایران و جهان ارائه می‌دهد. داده‌های گزارش نشان می‌دهند خرید اعتباری علاوه‌ بر تغییر رفتار مصرف‌کنندگان، بر فروش کسب‌وکارها و حتی اشتغال نیز اثر گذاشته است.

یکی از مهم‌ترین یافته‌های گزارش به فاصله‌ میان دسترسی ایرانی‌ها به خدمات بانکی و امکان دریافت اعتبار مربوط می‌شود. طبق داده‌های بانک جهانی که در گزارش اسنپ‌پی آمده، ۷۷ درصد بزرگسالان ایرانی در سال ۲۰۲۴ هیچ وام یا اعتباری از موسسات مالی دریافت نکرده‌اند. این نسبت در سال ۲۰۱۴ حدود ۶۲ درصد بود.

دشواری دریافت وام، نیاز به ضمانت و فرایندهای زمان‌بر بانکی، بخشی از دلایلی هستند که دسترسی به اعتبار را محدود کرده‌اند. در مقابل، خدمات «الان بخر، بعداً پرداخت کن» یا BNPL امکان خرید بدون پرداخت یک‌جای مبلغ را فراهم می‌کنند.

ارزش تراکنش‌های BNPL در تجارت الکترونیک جهان از ۶۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۹ به ۳۶۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ رسیده است؛ رشدی نزدیک به شش برابر در شش سال.

برآورد Worldpay نشان می‌دهد این رقم می‌تواند تا سال ۲۰۳۰ به ۵۸۰ میلیارد دلار برسد. همچنین با احتساب خدمات خرید اعتباری ارائه‌شده در کیف‌پول‌های دیجیتال، ارزش این بازار در سال ۲۰۲۵ در خریدهای آنلاین به ۸۷۰ میلیارد دلار و در خریدهای حضوری به ۱۱۸۰ میلیارد دلار رسیده است.

بااین‌حال، خاورمیانه و آفریقا هنوز از بازارهای بالغی مانند اروپا عقب‌تر هستند. گزارش اسنپ‌پی این فاصله را بیشتر ناشی از جوان‌بودن صنعت و زیرساخت‌های اعتباری منطقه می‌داند.

سهم BNPL از خرده‌فروشی آنلاین ایران در سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۷ درصد رسیده است؛ رقمی برابر با استرالیا و بالاتر از سهم ۱۲ درصدی بریتانیا در داده‌های مقایسه‌ای گزارش. اما وضعیت فروشگاه‌های حضوری متفاوت است. سهم خرید اعتباری از خرده‌فروشی حضوری ایران کمتر از نیم درصد است؛ در حالی‌ که این سهم در سوئد به چهار درصد می‌رسد.

اسنپ‌پی پیش‌بینی می‌کند در سناریوی رسیدن ایران به سطح نفوذ سوئد، ارزش بازار BNPL کشور از حدود ۱٫۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ به ۶٫۳ میلیارد دلار در سال ۲۰۳۰ برسد. نزدیک به دوسوم این ظرفیت رشد نیز مربوط به خریدهای حضوری خواهد بود.

البته تحقق این پیش‌بینی به عواملی مانند تورم، سهم خرید اینترنتی، قوانین و مقررات، کارایی نظام بانکی و میزان بدهی خانوارها وابسته است.

بر اساس محاسبات اسنپ‌پی، مجموع منفعت مالی ایجادشده برای کاربران این سرویس تا شهریور ۱۴۰۵ از ۶٫۱ همت، معادل ۶۱۰۰ میلیارد تومان، فراتر رفته است.

از این میزان، ۴٫۱ همت به افزایش قدرت خرید، ۱٫۲ همت به صرفه‌جویی اقتصادی در مقایسه با سایر روش‌های تأمین مالی و ۸۰۰ میلیارد تومان به سهولت استفاده نسبت داده شده است.

نتایج نظرسنجی از ۴۱۱۹ کاربر اسنپ‌پی نیز نشان می‌دهد:

• ۸۸ درصد معتقدند خرید اعتباری به مدیریت نقدینگی و هزینه‌هایشان کمک کرده است.
• ۶۸ درصد توانسته‌اند کالاهایی گران‌تر از توان خرید نقدی خود تهیه کنند.
• ۵۵ درصد از این روش برای خرید کالاهای ضروری و مصرفی استفاده کرده‌اند.
• ۳۴ درصد توانسته‌اند هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده را مدیریت کنند.

افزایش قدرت خرید با ۵۹ درصد، راحتی و سرعت پرداخت با ۵۳ درصد و نیازنداشتن به ضمانت با ۵۰ درصد، مهم‌ترین دلایل کاربران برای انتخاب اسنپ‌پی بوده‌اند.

مزیت خرید اعتباری به مصرف‌کنندگان محدود نمی‌شود. فروشندگان نیز با فراهم‌کردن امکان پرداخت اقساطی می‌توانند مشتریان بیشتری جذب کنند و ارزش هر سفارش را افزایش دهند.

اسنپ‌پی هم‌چنین اعلام کرده است روزانه بیش از ۱٫۶ میلیون بازدیدکننده‌ یکتا دارد و بیش از ۲٫۴ میلیون مراجعه از طریق این پلتفرم به شرکای تجاری هدایت می‌شود. ارزش روزانه‌ خریدهای ناشی از این مراجعه‌ها نیز بیش از ۱۹۱ میلیارد تومان گزارش شده است.